1294) III. Umûm Vilâyât Şifre Miftâh DefteriBerlin Kongresi, Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i İşgali ve Prizren İttihâdı Döneminde İmha Edilmiş Üçüncü Osmanlı Şifre Defterinin Yeniden İnşâsı ve 148 Yıldır Eksik/Okunamamış 6 Gizli Telgraf Metninin İlk Deşifresi (BOA, DH.ŞFR. Dosya 110 & 112)
Y.MTV. 1/11, Ocak 1878) Sonraki İlk Kayıp Defter: Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde (BOA) Y.MTV. ve Y.EE. fonları dâhil tüm kataloglarda yapılan tarama, Y.MTV. 1/11 (17 Muharrem 1295 / 21 Ocak 1878) sonrasında 1878–1879 (Rûmî 1294) yıllarına ait hiçbir Bâbıâlî Umûm Vilâyât şifre cetvelinin günümüze ulaşmadığını kanıtlamıştır. DH.ŞFR. Dosya 110 ve 112 üzerindeki incelememiz, 110/1–14 grubunun (Ekim 1877 – Ocak 1878) Y.MTV. 1/9 ve 1/10 ile yazıldığını; tam Berlin Kongresi'nin (13 Temmuz 1878) hemen ardından — Temmuz 1878'den (110/23, 14 Temmuz 1878 Girid; 110/15, 28 Temmuz 1878 Priştine) en az Ocak 1879 sonuna (110/41, 24 Ocak 1879 Priştine) kadar — tüm imparatorluk vilâyetlerinde (Kosova/Priştine, Seniçe, Saraybosna, Girid/Hanya, Erzurum, Van) yepyeni ve fiziken kayıp bir şifre defterinin yürürlükte olduğunu ortaya koymuştur.29 × 2 = 58 / 81 Sıfırsız Bijeksiyon Yasası ve Sıfır Şüpheli (52 Kesin · 0 Muhtemel) Matris: Yirmi yedi arşiv dosyasındaki şifre cetvelleri ve mahlûller çapraz hizalanarak ve bağımsız claude-fable-5-2 + 8× mikroskobik paleografi denetiminden geçirilerek, bu kayıp defterin Kısım I tablosunun da Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10 ile aynı 29 harf × 2 homofon = 58 / 81 sıfırsız bijeksiyon yasasına uyduğu ispatlanmıştır. Toplam 58 atanmış hücrenin 52'si (%89,7 — tamamı kesin/yeşil, 0 sarı/şüpheli) sıfır çakışmayla kurtarılmış; 29 Osmanlı harfinin 28'i (%96,6) — yirmi dördünün her iki homofonu (2/2), dördünün (15 = ث, 51 = خ, 59 = ش, 17 = ض) birinci homofonu dâhil — kesinleştirilmiştir.999 → 1111 Sıfırsız Dört Haneli (Base-9) Alfabetik Sözlük Sıçraması: Kısım II kelime ve ibare lügatinde 62 madde (48 Bâbıâlî mahlûlüyle kesin, 14 bağlam/sıra/katalog dayanaklı muhtemel-güçlü) tespit edilmiş ve 1877 defterlerinde görülmemiş yeni bir matematiksel mimari keşfedilmiştir: Sıfır rakamını (0) tamamen dışlayan üç haneli sayılar ({1..9}³ = 729 kod, 111–999) حرف قاف (986 = قوماندان, 989 = قره غول, 994 = قتل) hizasında dolunca, Şifre Kalemi içinde 0 bulunan 1000–1110 aralığını tamamen atlayıp doğrudan 1111 ({1..9}⁴) dört haneli kodlara sıçramıştır (ق: 1117 = قره طاغ → م: 1162–1289 [مشاراليه، مأمور، محاربه، ملت، متصرف، مركز، معلومات] → ن: 1414 = نفر, 1419 = نمايش → و: 1424 = وكيل, 1426 = والى).DH.ŞFR. 110/17), (2) mahlûl varakasında yer almayan 5 satırlık Seniçe Mutasarrıflığı şifreli zeyli — Nâib Süleymân telgrafı (110/20 Mi=4), (3) mahlûlü alt kenarda kesilen 4 satırlık Priştine/Yenipazar ikinci şifre sayfası (112/17 Mi=1), (4) Şifre Kalemi'nin çizip atladığı veya bozduğu Bosna işgali kayıtları (110/15 Mi=1, 110/29, 110/33) ve (5) mahlûlü görülmeden kör çözümle açılan İpek Kaymakamı Şerîf Efendi telgrafı (110/41 Mi=0) eksiksiz okunmuş; ayrıca Dosya 110'un arşivde tamamen mahlûlsüz kalmış tek 93 Harbi telgrafı olan 2 sayfalık Bosna Sırp esirleri istihbarat raporu (DH.ŞFR. 110/14, 29 Ocak 1878) Y.MTV. 1/10 miftâhıyla ilk kez çözülmüştür.DH.ŞFR. 1877–1879 Şifre Miftâhları Kronolojisi ve III. Kayıp Defter'in Yeri| Dönem | Arşiv Kapsamı | Şifre Defteri | Kısım I (Harf Matrisi) | Kısım II (Kelime Lügati) | Arşiv Durumu |
|---|---|---|---|---|---|
11–28 Mayıs 1293 (Mayıs 1877) | DH.ŞFR. 109/1–19 | I. Umûm Vilâyât Miftâhı | 71 / 81 (29 harf + ده، نك) | Sıfırsız 3 haneli (111–999) | Kayıp → Rekonstrükte edildi |
13 Mayıs – 21 Temmuz 1293 | DH.ŞFR. 109/7–55 | II. Umûm Vilâyât Miftâhı | 66 / 81 (29/29 sütun) | Sıfırsız 3 haneli (118–949) | Kayıp → Rekonstrükte edildi |
Temmuz 1293 (Tuna/Kosova) | DH.ŞFR. 109/27–39 | BOA, Y.MTV. 1/6 | 58 / 81 (29 × 2) | Yok | Orijinali mevcut |
27 Temmuz – Kasım 1877 | 109/61–100 & 110/1–9 | BOA, Y.MTV. 1/9 | 58 / 81 (29 × 2) | Sıfırsız 3 haneli (118–988) | Orijinali mevcut |
Aralık 1877 – Ocak 1878 | DH.ŞFR. 110/10–14 | BOA, Y.MTV. 1/10 (+ 1/11) | 58 / 81 (29 × 2) | Sıfırsız 3 haneli (255–956+) | Orijinali mevcut (110/14 çözüldü) |
Temmuz 1878 – Ocak 1879+ | DH.ŞFR. 110/15–41+ & 112/17 | III. Umûm Vilâyât Miftâhı (Bu Edisyon) | 58 / 81 (29 × 2; 52/58 kesin) | Sıfırsız 3 + 4 haneli (112–994, 1117–1426+) | Kayıp → Rekonstrükte edildi |
999 → 1111 Dört Haneli Taban-9 (Base-9) Alfabetik Genişleme YasasıY.MTV. 1/10 (Aralık 1877) cetvelinde Bâbıâlî, Kısım II sözlüğünü büyüttüğünde حرف ميم maddeleri 927–956 bandına sıkışmış ve ن، و، ه، ى harfleri için 999 altında neredeyse hiç boş sıfırsız sayı kalmamıştı. Temmuz 1878 (1294) III. Umûm Vilâyât Miftâhı, bu darboğazı kusursuz bir matematiksel ve alfabetik kuralla aşmıştır:
111 ile 999 arasındaki sıfırsız üç haneli sayılar حرف الالف (112 = اراده, 114 = امر, 115 = اردو, 117 = اهالى, 222 = اوستريا, 368 = ايدن) ile başlayıp حرف قاف (986 = قوماندان, 989 = قره غول, 994 = قتل) ortasında 999 tavanına ulaşır.0 rakamını kullanmama kuralı korunduğu için 1000 ile 1110 arasındaki 111 sayının tamamı atlanmış, baş harf sırası hiç bozulmadan doğrudan 1111 sonrası sıfırsız 4 haneli sayılara geçilmiştir: حرف قاف (1117 = قره طاغ) → حرف ميم (1162 = موقع/ميدان, 1176 = مشاراليه, 1177 = مأمور, 1186 = محاربه, 1195 = ملت, 1241 = منازعه, 1255 = متصرف, 1277 = مركز, 1289 = معلومات) → حرف نون (1414 = نفر, 1419 = نمايش) → حرف واو (1424 = وكيل, 1426 = والى).Kesin (52)Muhtemel (0)23 Boş İhtiyat + 6 Tanıksız Hücre (29)
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1· | 11 ح | 12 د | 13 — | 14 ب | 15 ث | 16 ن | 17 ض | 18 ف | 19 ت |
| 2· | 21 ز | 22 — | 23 — | 24 ظ | 25 ا | 26 ي | 27 ب | 28 — | 29 ص |
| 3· | 31 ز | 32 ك | 33 — | 34 — | 35 س | 36 — | 37 ط | 38 — | 39 غ |
| 4· | 41 ج | 42 ل | 43 — | 44 — | 45 ك | 46 ت | 47 — | 48 — | 49 ع |
| 5· | 51 خ | 52 ع | 53 — | 54 ه | 55 ق | 56 ط | 57 ي | 58 — | 59 ش |
| 6· | 61 ر | 62 و | 63 — | 64 — | 65 لا | 66 ا | 67 ه | 68 ح | 69 ظ |
| 7· | 71 — | 72 ل | 73 — | 74 — | 75 لا | 76 س | 77 م | 78 ر | 79 و |
| 8· | 81 — | 82 م | 83 ف | 84 — | 85 — | 86 — | 87 — | 88 — | 89 — |
| 9· | 91 ج | 92 غ | 93 — | 94 ق | 95 — | 96 د | 97 — | 98 ص | 99 ن |
| Harf / Sütun | Doğrulanan Kodlar (külliyat geçişi) | Homofon | Toplam |
|---|---|---|---|
| ا (Elif) | 25 (156), 66 (29) | 2 / 2 | 185 |
| ب / پ (Bâ/Pâ) | 14 (9), 27 (49) | 2 / 2 | 58 |
| ت (Tâ) | 19 (41), 46 (5) | 2 / 2 | 46 |
| ث (Sâ) | 15 (2) | 1 / 2 | 2 |
| ج / چ (Cîm/Çîm) | 41 (28), 91 (14) | 2 / 2 | 42 |
| ح (Hâ) | 11 (11), 68 (2) | 2 / 2 | 13 |
| خ (Hı) | 51 (14) | 1 / 2 | 14 |
| د (Dâl) | 12 (74), 96 (12) | 2 / 2 | 86 |
| ذ (Zâl — şifrede geçmedi) | — (şifreli kısımlarda geçmedi) | 0 / 2 | 0 |
| ر (Râ) | 61 (82), 78 (22) | 2 / 2 | 104 |
| ز (Zây) | 21 (8), 31 (3) | 2 / 2 | 11 |
| س (Sîn) | 35 (21), 76 (31) | 2 / 2 | 52 |
| ش (Şîn) | 59 (24) | 1 / 2 | 24 |
| ص (Sâd) | 29 (22), 98 (4) | 2 / 2 | 26 |
| ض (Dâd) | 17 (6) | 1 / 2 | 6 |
| ط (Tı) | 37 (9), 56 (2) | 2 / 2 | 11 |
| ظ (Zı) | 24 (3), 69 (2) | 2 / 2 | 5 |
| ع (Ayn) | 49 (25), 52 (2) | 2 / 2 | 27 |
| غ (Gayn) | 39 (6), 92 (10) | 2 / 2 | 16 |
| ف (Fâ) | 18 (10), 83 (6) | 2 / 2 | 16 |
| ق (Kâf) | 55 (32), 94 (7) | 2 / 2 | 39 |
| ك / گ / ڭ (Kef/Gef) | 32 (54), 45 (31) | 2 / 2 | 85 |
| ل (Lâm) | 42 (52), 72 (48) | 2 / 2 | 100 |
| م (Mîm) | 77 (16), 82 (34) | 2 / 2 | 50 |
| ن (Nûn) | 16 (82), 99 (29) | 2 / 2 | 111 |
| و (Vâv) | 62 (72), 79 (46) | 2 / 2 | 118 |
| ه (Hê) | 54 (63), 67 (43) | 2 / 2 | 106 |
| لا (Lâm-Elif) | 65 (1), 75 (3) | 2 / 2 | 4 |
| ي / ى (Yâ) | 26 (35), 57 (148) | 2 / 2 | 183 |
| Kod | Osmanlıca | Okunuş | Durum | Arşiv Tanıklığı | Sıfırsız 3→4 Hane Mimarisi & Soykütüğü |
|---|---|---|---|---|---|
112 | اراده | irâde | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/20، 110/23 (اراده لرينه مستند) | حرف الف başı (Y.MTV. 1/9: 118 = اراده) |
114 | امر | emir | Kesin (×3 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/16، 110/18، 110/19 (حاجى لويو امريله) | حرف الف (112 اراده hemen yanı) |
115 | اردو | ordu | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/20 (اوستريا اردولرينك) | Y.MTV. 1/9: 126 = اردو |
117 | اهالى | ahâlî | Kesin (×5 çoklu vilâyet) | DH.ŞFR. 112/17، 110/20 Mi4، 110/29 (اهالىء خريستيانيه؛ عاصى اهالى) | Y.MTV. 1/9: 131 = اهالى |
161 | اسلام | İslâm | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/19 (اسلامدن ايكى و خريستياندن ايكى) | Y.MTV. 1/9: 152 = اسلام |
217 | افندى | efendi | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/27 (بدروس افندى قيومجيان) | حرف الف (افـ) |
222 | اوستريا | Avusturya | Kesin (×7 dört merkez) | DH.ŞFR. 110/15، 18، 19، 20، 29، 33 (اوستريا عسكرى / اردولرينك) | Y.MTV. 1/9: 184 = اوستريا |
228 | اوزرينه | üzerine | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/19 (اوستريا اوزرينه حربه) | حرف الف (او) |
368 | ايدن | eden | Muhtemel-güçlü (110/39 Mi4 paraleli) | DH.ŞFR. 110/39 Mi0.r3 (ايجاب ايدن مأمورين و مستنطقلر) | حرف الف sonu (ايـ) |
422 | پاشا | paşa | Kesin (×4 çoklu vilâyet) | DH.ŞFR. 110/18، 110/20 (حافظ پاشا)، 110/27 (قره تودورى پاشا)، 110/38 (طسون پاشا) | Y.MTV. 1/10: 434 = پاشا (حرف با/پا) |
427 | باب عالى | Bâb-ı Âlî | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 (باب عالى يه) | Y.MTV. 1/10: 438 = باب عالى (حرف با) |
459 | بك | bey | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/22 (قره طاغ بكى نقشيكه كله رك) | حرف با grubu |
495 | بيورلديغى / بيورلمش | buyurulduğu / buyurulmuş | Muhtemel-güçlü | DH.ŞFR. 110/38 (طسون پاشا حضرتلرى تعيين بيورلمش) | حرف با sonu (499→511 sıfırsız geçiş öncesi) |
532 | تداركات | tedârikât | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/22 (فوق العاده تداركات حربيه ده) | حرف تا başı |
568 | تأمينات | te’mînât | Kesin (×2 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 Mi0 & Mi1 (تأمينات لازمه؛ تأمينات اعطاسى) | حرف تا grubu |
577 | تحقيقات | tahkîkât | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/25 (تحقيقات اخيره يه كوره) | حرف تا grubu |
584 | تهلكه | tehlike | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/20 | حرف تا grubu |
619 | تلغراف / تلغرافنامه | telgraf / telgrafnâme | Kesin (×6 çoklu vilâyet) | DH.ŞFR. 110/15، 17، 20، 24، 25 (كلان تلغرافك؛ سراى تلغراف مأمورينك) | 599→611 sıfırsız geçiş sonrası حرف تا |
627 | تشبث | teşebbüs | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 (عسكر ادخالنه تشبث ايتديغنه) | حرف تا grubu |
665 | تعليمات | ta‘lîmât | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 (ايضاحات و تعليمات كافيه) | حرف تا sonu |
666 | تعدى | te‘addî | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 Mi1 | 665 تعليمات hemen yanı! |
675 | جبر | cebr | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 (صورت جبر و تهديد كوسترمكده) | حرف جيم grubu |
682 | حكومت | hükûmet | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 (حكومتجه) | حرف حا başı |
684 | حدود | hudûd | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 (صرب قره غوللرى حدود اصليه لرينه) | 682 حكومت — 684 حدود — 686 حوادث ardışık! |
686 | حوادث | havâdis | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 (شايع اولان حوادث) | حرف حا dizisi |
687 | حرب / حربيه | harb / harbiyye | Kesin (×4 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/17، 110/19 (حربه)، 110/22 (تداركات حربيه ده) | 686 حوادث — 687 حرب — 689 حركت! |
689 | حركت | hareket | Kesin (×6 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15، 16، 18، 20 (تراونيكدن حركتله؛ و حركتنك) | حرف حا dizisi |
712 | حضرتلرى / حضرتلرينك | hazretleri / hazretlerinin | Kesin (×3 çoklu vilâyet) | DH.ŞFR. 110/20 (حافظ پاشا حضرتلرى)، 110/37 (غراندوق مشيل حضرتلرى)، 110/38 (طسون پاشا حضرتلرى) | 699→711 sıfırsız geçiş sonrası حرف حا! |
741 | خريستيان | Hıristiyan | Kesin (×2 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 (اهالىء خريستيانيه يى)، 110/19 (خريستياندن ايكى) | حرف خا başı |
742 | خبر | haber | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15 Mi1.r8 (742-12-66-78 = خبردار) | 741 خريستيان hemen yanı حرف خا |
746 | بولنمشدر | bulunmuştur | Muhtemel-güçlü (Bâbıâlî halli — sıra dışı ibare kodu) | DH.ŞFR. 110/23 Mi0.r7 (اراده لرينه مستند بولنمشدر) | Alfabetik sıra dışı ibare hücresi |
764 | دشمن | düşman | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/16 Mi0.r1 (دشمن اشته سراى سنجاغنه اياق باصدى) | حرف دال grubu |
782 | رياست / رئيس | riyâset / reîs | Muhtemel-güçlü (bağlam + sıra) | DH.ŞFR. 110/17 Mi0.r3 (اقوه شعبه سى رياستندن [رئيسندن]) | حرف را grubu |
822 | سائر | sâ’ir | Muhtemel-güçlü (nahiv + sıra) | DH.ŞFR. 110/20 Mi4.r4 (اشرافنه و سائر قضالر اهاليسنه) | 828 سوارى öncesi حرف سين! |
828 | سوارى | süvârî | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/17 (ايكى يوز كوكللو سوارينك) | حرف سين grubu |
884 | صرب | Sırp | Kesin (×2 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 (صرب قره غوللرى)؛ 110/15 Mi1 | حرف صاد grubu |
911 | طاقم | takım | Muhtemel-güçlü (katalog + sıra) | DH.ŞFR. 112/17 Mi1.r2 (بونلر عاصى طاقمندن اولديغى) | 899→911 sıfırsız geçişi: حرف طا başı! |
915 | طرف | taraf | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/37 Mi0.r6 (لازاروف جنابلرى طرفندن كوندرلديكى) | 911 طاقم hemen sonrası حرف طا! |
921 | عسكر | asker | Kesin (×5 Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/15، 18، 20 (اوستريا عسكرينك) | حرف عين başı |
928 | عاصى | âsî | Muhtemel-güçlü (×2 katalog + bağlam) | DH.ŞFR. 112/17 Mi1 (عاصى طاقمندن)؛ 110/20 Mi4 (وكيل عاصى اهالى نائب سليمان) | 921 عسكر hemen sonrası حرف عين! |
975 | فرار | firâr | Muhtemel-güçlü (bağlam + sıra) | DH.ŞFR. 110/19 (سرايدن فرار ايله بوكون سنيجه يه واصل اولان) | حرف فا grubu |
986 | قوماندان | kumandan | Kesin (×3 üç vilâyet) | DH.ŞFR. 110/23 (Girid)، 110/37 (Erzurum: قوماندان لازاروف)، 110/18 (Seniçe) | حرف قاف başı |
989 | قره غول | karakol | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 Mi0.r1 (صرب قره غوللرى) | 986 قوماندان — 989 قره غول — 994 قتل! |
994 | قتل | katl | Kesin (110/40 Mi2 mahlûlü) | DH.ŞFR. 110/40 Mi0.r2 (و قتل شايعه سنك دخى اصلى اولميوب) | 3 haneli (111–999) sıfırsız tavanın sonu! |
1117 | قره طاغ | Karadağ | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/22 Mi0.r1 (قره طاغ بكى نقشيكه كله رك) | 999 → 1111 SIÇRAMASI (0'lı 1000–1110 atlandı!): حرف قاف devamı! |
1162 | موقع / ميدان [حرب] | mevki‘ / meydân | Muhtemel-güçlü (BOA özeti: harb sahası) | DH.ŞFR. 110/17 Mi0.r1 (موقع حربه كيتمك اوزره) | 4 haneli حرف ميم başlangıcı |
1176 | مشاراليه | müşârün-ileyh | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/27 Mi0.r7 (و مشاراليه اولماز ايسه) | 1176 مشاراليه — 1177 مأمور ardışık! (cf. Y.MTV. 1/10: 927–931) |
1177 | مأمور | me’mûr | Kesin (×3 Hanya & Seniçe) | DH.ŞFR. 110/25 (تلغراف مأمورينك)، 110/27 (×2: بر مأمور كله جكى؛ مأمور مخصوص) | 1176 مشاراليه hemen yanı |
1179 | مأمورين | me’mûrîn | Muhtemel-güçlü (110/39 Mi4 paraleli) | DH.ŞFR. 110/39 Mi0.r4 (ايجاب ايدن مأمورين و مستنطقلر) | 1177 مأمور hemen yanı |
1186 | محاربه | muhârebe | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/29 Mi0.r8 (قاقنج اهاليسيله محاربه) | حرف ميم dizisi |
1195 | ملت | millet | Muhtemel-güçlü (BOA özeti + sıra) | DH.ŞFR. 110/37 Mi0.r2 (شو حواليده بولنان ارمنى ملتنك) | حرف ميم dizisi |
1241 | منازعه | münâza‘a | Kesin (110/39 Mi4 paraleli) | DH.ŞFR. 110/39 Mi0.r2 (اقوه ده كى منازعاتك منشأ و اسبابنى) | حرف ميم dizisi |
1255 | متصرف | mutasarrıf | Kesin (×4 Seniçe، Van، Kosova) | DH.ŞFR. 110/20 Mi4 (سنيجه متصرفلغيله)، 110/38 (حكارى متصرفلغنه؛ ارزنجان متصرفى)، 110/39 (يكى پازار متصرفيله) | Temmuz 1878 – Ocak 1879 kesintisiz aynı kod! |
1268 | لازمه [مقتضيه؟] | lâzime | Muhtemel-güçlü (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 112/17 Mi0.r8 (تأمينات لازمه اعطاسنى) | حرف ميم bandı içinde sıra dışı / kontrol kaydı |
1272 | محله / محل | mahalle / mahall | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/29 Mi0.r7 (قاقنج نام محله) | 1272 محله — 1277 مركز! |
1277 | مركز | merkez | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/40 Mi0.r5 (اقوه مركزندن — Mi2 mahlûlünde birebir) | حرف ميم dizisi |
1289 | معلومات | ma‘lûmât | Muhtemel-güçlü (BOA özeti + sıra) | DH.ŞFR. 110/38 Mi0.r7 (امور ملكيه جه اولان معلومات و اقدام و غيرتى) | حرف ميم sonu |
1346 | اولان | olan | Muhtemel-güçlü (sıra dışı ibare kodu) | DH.ŞFR. 110/29 Mi0.r5، 110/20 Mi4.r1 | Sık kullanılan sıfat-fiil ibare hücresi |
1414 | نفر | nefer | Kesin (×2 Bâbıâlî halli + 8× Rika ٤ kontrolü) | DH.ŞFR. 110/20 Mi1 (يكرمى بيك نفر) | 1399→1411 sıfırsız geçişi: حرف نون başı! |
1419 | نمايش | nümâyiş | Kesin (Bâbıâlî halli) | DH.ŞFR. 110/20 (نمايشلر) | 1414 نفر hemen sonrası حرف نون! |
1424 | وكيل | vekîl | Kesin (×2 Bâbıâlî halli + 8× Rika ٤ kontrolü) | DH.ŞFR. 110/20 Mi0.r1 (والى وكيلى حافظ پاشا) ve Mi4.r4 (وكيل عاصى اهالى) | حرف واو başı (1424 وكيل — 1426 والى ardışık!) |
1426 | والى | vâlî | Kesin (Bâbıâlî halli + 8× Rika ٤ kontrolü) | DH.ŞFR. 110/20 Mi0.r1 (والى وكيلى حافظ پاشا حضرتلرى) | 1424 وكيل hemen yanı حرف واو! |
BOA, DH.ŞFR. 110/17 — Çaprazlama Yırtılmış Mahlûlün Şifreden Tam İhyâsı: Akova Şubesi Riyâseti ve Saraybosna Ehl-i Kıyâm Niyâbeti (1 Ağustos 1294 / 13 Ağustos 1878)Mi=0 sağlam 7 satırlık şifre; Mi=2 çaprazlama yırtılıp sağ-üst ve sol-alt kısımları kopmuş mahlûl parçası). Yırtık Mi=2 parçasında yalnızca ortadaki iki yarım satır (...كوكللو سوارينك يوله چيقارلديغى ve ...مك نصب ايتديكى سراى نيابتنه جواباً) seçilebilmekte; cümlenin başlangıcı, telgrafı çeken makam (اقوه شعبه سى رياستندن) ve sonuç ibaresi tamamen kopmuş bulunmaktadır. Sağlam şifre varakasından (Mi=0) yapılan tam çözüm, kayıp bölümlerin tamamını geri kazandırmaktadır:Mi=0, st. 1–7) Tam Çözüm:داخليه نظارت جليله سنه: [موقع / ميدان] حربه كيتمك اوزره ايكى يوز كوكللو سوارينك يوله چيقارلديغى اقوه شعبه سى رياستندن [رئيسندن] اهل قيامك نصب ايتديكى سراى نيابتنه جواباً كچن بر تلغرافدن اكلاشلمغله عرض اولنور — فى ١ اغستوس سنه ٩٤ / سنيجه متصرفى مصطفى
782 = رياست / رئيس) arasında doğrudan telgraf muhaberesi ve gönüllü süvari sevkiyatı yürütüldüğünü belgeleyen birincil kanıttır.BOA, DH.ŞFR. 110/20 (Mi=4) — Dosya Mahlûlünde Yer Almayan 5 Satırlık Şifreli Seniçe Mutasarrıflığı Zeyli: Saraybosna Âsî Ahâlî Vekili Nâib Süleymân (2–4 Ağustos 1294 / 14–16 Ağustos 1878)Mi=6) yalnızca Vali Vekili Ferîk Hâfız Paşa'nın Avusturya kolorduları hakkındaki telgrafını çözüp durmakta; Mi=4'ün alt yarısında داخليه نظارت جليله سنه başlığıyla başlayan 5 satırlık şifreli üst yazı/zeyl tamamen mahlûlsüz kalmaktadır.Mi=4, st. 3–7) İlk Kez Deşifresi:داخليه نظارت جليله سنه: سنيجه متصرفلغيله اشرافنه و سائر قضالر اهاليسنه وكيل عاصى اهالى نائب سليمان امضاسيله كلان تلغرافك [صورتى؟] منظور عالىء نظارتپناهى بيورلمق اوزره عيناً درج ايله عرض اولنور — فى ٢ اغستوس سنه ٩٤ / مصطفى
16 - 85{sic=25} - [hemze] - 27 dizisinde telgrafçı 25 = ا yerine bir kez 85 yazmıştır; bir gün önceki 110/17'de geçen «ehl-i kıyâmın nasb ettiği Saray niyâbeti»nin başındaki Nâib Süleymân kimliği böylece gün yüzüne çıkmaktadır.)BOA, DH.ŞFR. 112/17 (Mi=1) — Mahlûlü Alt Kenarda Kesilen 4 Satırlık İkinci Şifre Sayfası (Priştine, 17 Temmuz 1294 / 29 Temmuz 1878)Mi=2), birinci sayfanın sonundaki يكيپازار قائمقاملغنك اشعارى ibaresinden sonra açık metin kısmı uzun bir tireyle geçip alt kenarda و بونلر عا... kırıntısında kesilmekte; Priştine Mutasarrıfı Mehmed Nazîf imzalı 2. şifre varakasının (Mi=1, 4 satır) tamamı mahlûlde okunamamaktadır (ayrıca Mi=0 st. 3–4'te Sırpların Hıristiyan ahâlîyi zorla sevk ettiği قورشونلى و نيشه [Kurşunlu ve Niş'e] yer adları da katalog özetinde eksiktir).Mi=1 Şifre Varakasının Tam Çözümü:[يكيپازار قائمقاملغنك اشعارى] اوزرينه متصرفلقدن بيان و استيذان اولنمش و بونلر عاصى طاقمندن اولديغى جهتله ايجاب ايدنلرك اعزاميله تأمينات اعطاسى جواباً يازلمش اولديغى معروضدر — فى ١٧ تموز سنه ٩٤ / محمد نظيف
DH.ŞFR. 110/15 (Mi=1), 110/29 (Mi=0) ve 110/33 (Mi=0) — Şifre Kalemi'nin Çizip Atladığı ve Yanlış Çözdüğü Bosna İşgali KayıtlarıDH.ŞFR. 110/15 (Mi=1, st. 9) (Priştine, 16 Temmuz 1294): Bâbıâlî kâtibi Mi=2 st. 10'da و ١٦٨٩ yazıp üstünü çizmiş, yatay bir tire çekerek ibareyi atlamıştır. Şifreden (و 689 - 16 - 45) tam okunuşu: و حركتنك او مقوله لره تنبيهات اولنمسى اهم اموردن ايدوكنه نظراً لطفاً [ايضاحات و تعليمات كافيه...] ("...ve hareketinin o makûlelere tenbîhât olunması ehemm-i umûrdan idüğüne nazaran lutfen...").DH.ŞFR. 110/29 (Mi=0, st. 1, 2, 6) (Seniçe, 4 Ağustos 1294 — Busovaça ve Kakanj Muharebeleri): Mahlûl kâtibinin Mi=2'de atladığı 25-57-32-26 = ايكى (Saray'a on saat yerine doğrusu: on iki saat mesafedeki Busovaça), 29-62 = صو (Ekşisu) ve جاده سى diye yanlış çözdüğü 32-91-57-12-57 = كچيدى (Bosna Suyu geçidi / Kakanj nehri geçidi) doğrudan şifreden tashih edilmiştir.DH.ŞFR. 110/33 (Mi=0, st. 6–8) (Kosova, 10 Ağustos 1294 — Saraybosna Katliamı ve Göç): Şifredeki چرل سپلاق (91-61-72 | 76-27-65-94 = çırıl sıplak, mahlûlde چيريل چيپلاق) ve mahlûlde atlanan 37-79-92-78-57 = طوغرى (bu tarafa doğru dökülüb gelmekde oldukları) kelimesi şifreden belgelenmiştir.BOA, DH.ŞFR. 110/41 (Mi=0) — Ocak 1879 Kör Çözüm Doğrulaması: İpek Kaymakamı Şerîf Efendi (Priştine, 12 Kânunusânî 1294 / 24 Ocak 1879)Mi=5) indirilmeden, yalnızca Mi=0 şifre cetvelindeki ilk 3 satır (25-26-27-45 | 55-66-[hemze]-78{sic=77} / 82-55-25-77-26 | 59-61-57 / 83-25-99-12-26-99-32 | 941) rekonstrükte edilen miftahla kör olarak çözülmüştür (telgrafçı çifte mîmli قائممقامى imlâsında ilk mîm için sehven 78 [ر] yazmış ve شريف افندينك tamlamasında tek ف ile haplografi yapmıştır):داخليه نظارت جليله سنه — غايه مستعجل و جوابنه بو كون منتظرم: ايپك قائممقامى شريف ‹ا›فندينك [٩٤١: عزيمتى / عزلى / عريضه سى؟]
BOA, DH.ŞFR. 110/14 — Dosya 110'un Arşivde Tamamen Mahlûlsüz 2 Sayfalık Savaş İstihbarat Telgrafının İlk Çözümü (Bosna Valisi Ahmed Mazhar Paşa, 17 Kânunusânî 1293 / 29 Ocak 1878)DH.ŞFR. Dosya 110 içinde Mi=0 ve Mi=1 olmak üzere yalnızca 2 şifre sayfasından oluşan ve arşivde hiçbir mahlûl sayfası bulunmayan tek tam şifreli telgraftır. Kış 1293 dönemine (110/10–14) ait olduğu için BOA, Y.MTV. 1/10 (13 Aralık 1877) miftâhıyla şifrelenmiştir (Y.MTV. 1/10 s. 1'deki Rika hücrelerde [28, 57] = ق ve [54, 73] = ه karşılıkları ile Kısım II 282 = اولوب, 427 = اولوجهله, 435 = پرنس, 465 = بوسنه, 748 = صرب, 769 = طابور maddeleri doğrudan orijinal Yıldız varakalarından okunarak çözümü gerçekleştirilmiştir; yalnızca Mi=0 st. 5–6'da telgraf aktarımında bozulmuş doğu garnizon adları köşeli parantezle gösterilmiştir):Mi=0 st. 1–7 + Mi=1 st. 1–12):داخليه نظارت جليله سنه: اسير ايدلديكى ديگر تلغرافنامهٔ عاجزانه مله عرض اولنان بش نفر صربلونك افاده لرينه نظراً پرنس ميلان قرق طابورله نيش جهتنده و يكرمى اوتوز [؟] طابور ياورده اولوب [...]نده يلكز [...] و قورشوم[لى؟] ايله [...] مارقوو[ه] قله ده اوچ درت يوز نفر صرب [عسكر]ى اولوجهله باينه بغچه ده كى قوتى زياده ايسه ده مقدارى مجهول ايدوكى و كرچه بوسنه يه [٤٦٩] حركته نيتلرى يوقسه ده ياوورده كى قوتله [٨٦١] برلشوب بشلامق اوزره بوسنه [يه] حركتلرى متصور اولديغنك و فقط شدت شتا مناسبتيله هنوز حركت فعليه يه مباشرت ايده مدكلرينك ويشغرادده بولنان الاى بيكى خليل بكله قائمقاملغندن النان مشترك تلغرافنامه ايله بيلديرلديكى معلومات اولمق اوزره عرض اولنور فرمان — فى ١٧ كانون ثانى سنه ٩٣ / مظهر
29 Ocak 1878) Vişegrad'da bulunan Alaybeyi Halil Bey ile Vişegrad Kaymakamlığı'nın esir alınan 5 Sırp askerinin ifadelerine dayanarak Bosna Valisi Ahmed Mazhar Paşa'ya bildirdiği acil askerî istihbarat: Sırp Prensi Milan'ın 40 taburla Niş cephesinde, 20–30 taburun Yavor'da bulunduğu; Kurşunlu (Kuršumlija) ve Markova Kule'de 300–400 Sırp askerinin ve Drina üzerindeki Bayina Bağçe'de (Bajina Bašta) miktarı bilinmeyen kalabalık bir kuvvetin toplandığı; gerçi Bosna'ya [doğrudan/şimdilik] harekete niyetleri yoksa da (68-77-28-97-54-82-73 = يوقسه ده), Yavor'daki kuvvetle birleşip başlamak üzere Bosna'ya hareketleri mutasavver olduğu, ancak kışın şiddeti (şiddet-i şitâ) sebebiyle henüz fiilî harekâta başlayamadıkları Bâbıâlî'ye arz edilmektedir.| Kod | Harf | Durum | n | Başlıca Arşiv Kanıtları (Belge · Kelime) |
|---|---|---|---|---|
11 | ح | Kesin | 11 | حوادث (110/15) حافظ پاشا (110/18، 110/20) حواليده (110/37)؛ حكارى (110/38) |
12 | د | Kesin | 74 | ادخالنه، بوندن (110/15) ايدلدكلرى، درت (110/19)؛ اوتوز بيك ... ده (110/20) عدل (110/37)؛ دخلى (110/40)؛ افندينك (110/41) |
13 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
14 | ب | Kesin | 9 | بوسنه (110/15 Mi1.r2)؛ جواباً (110/17) اوتوز بيك (110/20 Mi1.r4)؛ اسباب (110/23) قصبه سنده (110/33) [ب/پ ortak] |
15 | ث | Kesin | 2 | حوادث [11-79-25-12-15] (110/15 Mi0.r7 — Bâbıâlî halli; Mi0.r4'teki 686=حوادث'ten ayrı ikinci geçiş) |
16 | ن | Kesin | 82 | ادخالنه، بوندن (110/15)؛ سنيجه (110/16، 110/20) اردولرينك، سليمان (110/20)؛ چاكرانه مدن (110/27) بولنان (110/37)؛ مركزندن (110/40) |
17 | ض | Kesin | 6 | ايضاحات (110/15 Mi1.r9 — Bâbıâlî halli) امرا و ضابطاننه (110/16 Mi0.r6 — Bâbıâlî halli) قضالر، امضاسيله (110/20 Mi4) [Not: 110/37 r1'de kâtip sehven ش yerine 17 yazmıştır] |
18 | ف | Kesin | 10 | توفيق (110/16)؛ فريق حافظ (110/18) حافظ، تفنكى (110/20، 110/25) مسافه (110/29) |
19 | ت | Kesin | 41 | اوستريا، ايضاحات (110/15)؛ كيتمك (110/17) اوتوز، ايتملرى (110/20)؛ مسموعات (110/27) تشكرى (110/37)؛ تعيين (110/38)؛ مستنطقلر (110/39) |
21 | ز | Kesin | 8 | اعزامى (110/16)؛ اعزاميله (112/17)؛ يوز (110/17) ايزنيجه [Zenica] (110/20 Mi1.r3) لازاروف (110/37)؛ يكى پازار (110/39) |
22 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
23 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
24 | ظ | Kesin | 3 | فريق حافظ پاشا [11-25-18-24 422] (110/18 Mi0.r3–4) والى وكيلى حافظ پاشا [11-25-18-24 422] (110/20 Mi0.r1) |
25 | ا | Kesin | 156 | ارالق، اوستريا (110/15)؛ سنيجه، اشرافنه (110/20) چاكرانه مدن (110/27)؛ طاشليجه (110/33) ارمنى، لازاروف (110/37)؛ ايپك قائمقامى (110/41) |
26 | ي | Kesin | 35 | دخوليله، هجومى (110/15)؛ ايكى (110/17) بولندقلرى (110/20)؛ كله جكى، قره تودورى (110/27) ارمنى، نيكوغوص (110/37)؛ ايپك قائمقامى (110/41) |
27 | ب | Kesin | 49 | بوسنه يه (110/15)؛ بوصوواچه (110/18)؛ تبليغ (110/20) جواب (110/23)؛ بدروس (110/27) بولنان، جنابلرى (110/37)؛ يكى پازار (110/39)؛ ايپك (110/41) [ب/پ ortak] |
28 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
29 | ص | Kesin | 22 | صربلولرك (110/15)؛ باصدى (110/16)؛ نصب (110/17) بوصوواچه (110/18)؛ اكشى صو (110/20، 110/29) مخصوصه (110/27)؛ نيكوغوص (110/37)؛ اصلى (110/40) |
31 | ز | Kesin | 3 | اوتوز بيك [25-62-19-79-31] (110/20 Mi1.r4 — aynı sayfada 21=ز ile yan yana!) ارزنجان (110/38 Mi0.r2 — Rika ٣١ glifi) |
32 | ك | Kesin | 54 | افكارى، صربلولرك (110/15)؛ سوارينك، كوكللو (110/17) اردولرينك، اوتوز بيك (110/20)؛ كله جكى، كچيدى (110/27، 110/29) ملتنك (110/37)؛ منازعاتك (110/39)؛ افندينك (110/41) [ك/گ/ڭ ortak] |
33 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
34 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
35 | س | Kesin | 21 | اوستريا (110/15)؛ اعطاسى (112/17) مستند، كوسترلديكى (110/23)؛ مسموعات، بدروس (110/27) قول اغاسى (110/37)؛ سبكبار، طسون (110/38)؛ مستنطقلر (110/39) |
36 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
37 | ط | Kesin | 9 | نقطه لرى، اعطاسى (112/17 Mi0–Mi1) طاشليجه، بو طرفه طوغرى (110/33 Mi0) مستنطقلر [77-35-19-99-37-55-72-61] (110/39 Mi0.r4) |
38 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
39 | غ | Kesin | 6 | غليان (110/15 Mi0) غراندوق مشيل، قول اغاسى نيكوغوص (110/37) متصرفلغنه، غيرتى (110/38) |
41 | ج | Kesin | 28 | هجومى (110/15)؛ سنجاغنه (110/16)؛ جواباً (110/17) حاجى لويو (110/19، 110/25)؛ كله جكى (110/27)؛ فاجعه دن (110/33) جنابلرى (110/37)؛ ارزنجان، ملكيه جه (110/38)؛ ايجاب (110/39) |
42 | ل | Kesin | 52 | ارنودلق، دخوليله (110/15)؛ كوكللو (110/17) اردولرينك، تبليغ، سليمان (110/20)؛ ارساليله (110/27) مشيل، قول اغاسى (110/37)؛ متصرفيله (110/39) |
43 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
44 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
45 | ك | Kesin | 31 | كوسترمكده (112/17)؛ كيتمك (110/17)؛ تراونيكدن (110/18) كوسترلديكى (110/23)؛ كلان (110/20 Mi4)؛ چاكرانه مدن (110/27) تشكرى، نيكوغوص (110/37)؛ ايپك (110/41) [ك/گ ortak] |
46 | ت | Kesin | 5 | كوسترلديكى (110/23 Mi0.r8)؛ ات اويناديركن (110/25 Mi0.r3) قره تودورى پاشا (110/27 Mi0.r6) |
47 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
48 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
49 | ع | Kesin | 25 | شايع (110/15)؛ اعزامى (110/16)؛ شعبه سى (110/17) اشعارى، معهود (110/20، 110/25)؛ مسموعات (110/27)؛ ساعت (110/29) مظهر عدل (110/37)؛ تعيين (110/38) |
51 | خ | Kesin | 14 | ادخالنه، دخوليله (110/15)؛ اخر (110/16) اخير (110/20)؛ اخبارى (110/25)؛ مخصوصه (110/27) دخلى (110/40) |
52 | ع | Kesin | 2 | تأمينات اعطاسى [25-52-37-66-35-57] (112/17 Mi1.r4) اسباب مقنعه [77-55-99-52-54] (110/23 Mi0.r8) |
53 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
54 | ه | Kesin | 63 | ادخالنه، هجومى، بوسنه يه (110/15)؛ بوصوواچه (110/18) سنيجه، اشرافنه (110/20)؛ چاكرانه مدن، قره تودورى (110/27) اقوه ده كى (110/39) |
55 | ق | Kesin | 32 | ارالق (110/15)؛ نقطه لرى، قورشونلى (112/17)؛ اقوه (110/17) ويسوقه، قضالر (110/20)؛ قره تودورى، قيومجيان (110/27) غراندوق، قول اغاسى (110/37)؛ مستنطقلر (110/39)؛ ايپك قائمقامى (110/41) |
56 | ط | Kesin | 2 | امرا و ضابطاننه [17-25-27-56-25-16-99-67] (110/16 Mi0.r6 — Bâbıâlî halli) طورميوب [56-62-61-77-26-79-27] (110/20 Mi1.r1) |
57 | ي | Kesin | 148 | اوستريا، ايضاحات (110/15)؛ چيقارلديغى، سراى (110/17) سنيجه، ايزنيجه، سليمان (110/20)؛ ارساليله (110/27) حواليده، مشيل، قول اغاسى (110/37)؛ شريف (110/41) |
58 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
59 | ش | Kesin | 24 | شو ارالق، شايع، مشروحه (110/15)؛ اشته، شعبه سى (110/16، 110/17) اكشى صو، اشعارى، اشرافنه (110/20، 110/29) تشكرى، مشيل (110/37)؛ شريف (110/41) |
61 | ر | Kesin | 82 | شو ارالق، اوستريا (110/15)؛ چيقارلديغى، سراى (110/17) اردولرينك، اشرافنه (110/20)؛ چاكرانه مدن، قره تودورى (110/27) ارمنى، مراسم تشكرى، غراندوق، لازاروف (110/37)؛ شريف (110/41) |
62 | و | Kesin | 72 | اوستريا، دخوليله (110/15)؛ بوصوواچه، تراونيكدن (110/18) ايلرو، اوتوز، ويسوقه (110/20)؛ مخصوصه، قيومجيان (110/27) حواليده، نيكوغوص (110/37)؛ اقوه ده كى (110/39) |
63 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
64 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
65 | لا | Kesin | 1 | چرل سپلاق → چيريل چيپلاق [91-61-72 76-27-65-94] (110/33 Mi0.r6 — Bâbıâlî halli) |
66 | ا | Kesin | 29 | ادخالنه، اوستريا، ايضاحات (110/15)؛ اعطاسى، اعزاميله (112/17) جواب (110/23)؛ چاكرانه مدن، ارساليله (110/27) بولنان، جنابلرى، قول اغاسى (110/37)؛ ايجاب (110/39)؛ قائمقامى (110/41) |
67 | ه | Kesin | 43 | بوسنه يه، امداده (110/15)؛ كوسترمكده (112/17) ويسوقه، متصرفلغيله (110/20)؛ مخصوصه، ارساليله (110/27) حواليده، مظهر (110/37)؛ متصرفلغنه (110/38) |
68 | ح | Kesin | 2 | مشروحه ده [77-59-61-62-68-54] (110/15 Mi1.r7–8 — Bâbıâlî halli) ايضاحات [25-57-17-66-68-25-19] (110/15 Mi1.r9–10 — Bâbıâlî halli) |
69 | ظ | Kesin | 2 | مظهر عدل و داد [77-69-67-78 49-12-72 و 12-25-96] (110/37 Mi0.r3) |
71 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
72 | ل | Kesin | 48 | شو ارالق، ادخالنه (110/15)؛ كوكللو (110/17) ايلرو (110/20)؛ اراده لرينه (110/23)؛ كله جكى، ارساليله (110/27) حواليده، عدل، جنابلرى (110/37)؛ مستنطقلر (110/39) |
73 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
74 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
75 | لا | Kesin | 3 | سليمان امضاسيله كلان تلغرافك [45-75-17{16} 619-32] (110/20 Mi4.r5) قوماندان لازاروف جنابلرى [75-21-25-61-79-83] (110/37 Mi0.r5 — Rus generali Lazarev) |
76 | س | Kesin | 31 | بوسنه يه (110/15)؛ سراى (110/16، 110/17، 110/25، 110/29) سنيجه، سليمان (110/20)؛ مسافه، ساعت (110/29) |
77 | م | Kesin | 16 | منوى، مشروحه (110/15)؛ كوسترمكده (112/17) مستند، مقنعه (110/23)؛ مسموعات، چاكرانه مدن (110/27) ارمنى، مظهر، مراسم، مشيل (110/37)؛ قائممقامى (110/41) |
78 | ر | Kesin | 22 | ارنودلق، صربلولرك (110/15)؛ نقطه لرى (112/17) ايلرو (110/20)؛ اراده لرينه (110/23)؛ قره تودورى (110/27)؛ طوغرى (110/33) مظهر، جنابلرى (110/37) |
79 | و | Kesin | 46 | شو ارالق، بوسنه يه، حوادث (110/15)؛ قورشونلى (112/17) اوتوز (110/20)؛ جواب، كوسترلديكى (110/23)؛ مسموعات، بدروس (110/27) شو حواليده، غراندوق، لازاروف، قول اغاسى نيكوغوص (110/37) |
81 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
82 | م | Kesin | 34 | هجومى، امداده (110/15)؛ كيتمك، قيامك (110/17) ايتملرى، سليمان، امضاسيله (110/20)؛ مخصوصه (110/27)؛ مسافه (110/25، 110/29) مراسم (110/37)؛ قائممقامى (110/41) |
83 | ف | Kesin | 6 | افكارى (110/15)؛ اشرافنه (110/20 Mi4.r2) فاجعه دن (110/33 Mi0)؛ شريف ‹ا›فندينك [59-61-57-83] (110/41 Mi0.r2–3) |
84 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
85 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
86 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
87 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
88 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
89 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
91 | ج | Kesin | 14 | حكومتجه (110/15)؛ چيقارلديغى، كچن (110/17)؛ بوصوواچه (110/18) سنيجه، ايزنيجه (110/20)؛ چاكرانه مدن (110/27)؛ كچيدى (110/29)؛ چيريل (110/33) [ج/چ ortak] |
92 | غ | Kesin | 10 | سنجاغنه (110/16)؛ چيقارلديغى (110/17)؛ آلديغى، تبليغ (110/18) تبليغ، متصرفلغيله (110/20)؛ بجاغندن (110/25) بو طرفه طوغرى (110/33 Mi0.r7–8) |
93 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
94 | ق | Kesin | 7 | ارنودلق (110/15)؛ قاقنج [Kakanj] (110/29)؛ چيپلاق (110/33) اقوه ده كى (110/39 Mi0.r1) |
95 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
96 | د | Kesin | 12 | ارنودلق، امداده (110/15)؛ ايدنلرك (112/17)؛ مدكلرندن (110/19) قوماندانلقدن (110/23)؛ قره تودورى (110/27) عدل و داد، غراندوق (110/37 Mi0.r3–4) |
97 | — | Atanmamış Boş Hücre (23) / Tanıksız (6) | 0 | 58/81 tasarım yasası gereği 23'ü atanmamış boş hücre, 6'sı (ث، خ، ش، ض ikinci homofonları ile ذ'nin iki homofonu) mevcut varakalarda geçmeyen hücre |
98 | ص | Kesin | 4 | مخصوصه [82-51-29-62-98-67] ve مخصوص [82-51-29-79-98] (110/27 Mi0.r2، r4–5 — 29=ص ile aynı kelimede yan yana!) صبيان [98-27-57-25-16] (110/33 Mi0.r7 — Bâbıâlî halli) |
99 | ن | Kesin | 29 | بوسنه، غليان (110/15)؛ ضابطاننه (110/16)؛ نقطه لرى، طاقمندن (112/17) اراده لرينه، مقنعه (110/23)؛ چاكرانه مدن (110/27) بولنان ارمنى ملتنك، غراندوق، نيكوغوص (110/37)؛ افندينك (110/41) |