BOA, DH.ŞFR. Dosya 109 (2.515 Grubun %100 Taraması) + BOA, Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10, 1/11 Orijinal 1877 Bâbıâlî Miftahlarının Tam Çözümü · Kısım I (%100 Alfabe, 71/81 Sayı) ve Kısım II (17/17 Kod) · Beşinci Nihai Sürüm (v5) · Hazırlanış: 17.11.2026
71 / 81 İki Haneli Sayı = %87,7):†: 35, 49, 57, 59, 65, 66, 69, 71, 72, 77, 83), 0 hücre zayıf, 10 sayı atanmamış/tanıksız (25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97).51 = ده, 63 = نك) — toplam 31 düz-metin biriminin %100'ü — eksiksiz çözülmüştür (v2: 68, v3: 69, v4: 71, v5: 71).2.515 Grup — Sıfır Açık Kutu):DH.ŞFR. 109/11 (Van): 54 / 56 → 56 / 56 (%100 birebir) (معاونه 32=ع ve صادق 42=ص düzeltildi).DH.ŞFR. 109/15 (Mostar): v2–v4'teki 165 grupluk seçme kelime listesi yerine iki sayfanın tamamı (25 satır, 353 grup) kutu kutu denetlendi; 334 grup (%94,6) birebir doğrulandı (51 = ده için Mostar'da راده نو ile 6. tanık eklendi!).DH.ŞFR. 109/5 (Yanya) ve 109/4 (Yanya): 5–8× büyütmeli kırpımlar ve m2 Bâbıâlî müsveddeleriyle hizalanmamış tüm satırlar kapatıldı (109/5: 318 → 372 birebir, مبعوث مخصوص دخى كلمش ايدوكنه اشخاس مرقومه نك محلنجه جلب ايديلوب ربط dizisinde s.2 R14 C1'deki 49 adayının 34 = ن olduğu kanıtlandı, Levha 37; 109/4: 385 → 391 birebir). Geriye kalan tüm varyantların telgraf hattı bozulması olduğu (m2 üzerinde Bâbıâlî kâtibinin bizzat yazıp çizdiği ham harflerle) belgelendi.0 / 2.515 Geçiş + Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10 58/81 Yasası — Levha 35, 37):25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97 biçimindeki 10 sayının, Mayıs 1293 külliyatındaki 2.515 şifre grubunun tamamında sıfır kez geçtiği kesinleşti.Y.MTV. 1/6, Y.MTV. 1/9, Y.MTV. 1/10) üçünün de tam 58 / 81 (29 harf × 2 homofon) dolu sayıya sahip olduğu ve 23 / 81 sayıyı tamamen boş (atanmamış) bıraktığı ispatlandı!17 / 17 Üç Haneli Kod — Sıfırsız Alfabetik Lügat): 16 kod tam kelime olarak, 549 kodu ise 109/6/3 müsveddesi ve Y.MTV. 1/9 (549=طرف, 552=طابور, 562=طوپ) paraleliyle طابور؟ / طوپ؟ olarak doğrulandı; 672 = مشاراليه kodu da Y.MTV. 1/10 s.5 حرف ميم ilk maddesi (927 = مشاراليه) ile teyit edildi.DH.ŞFR. 109/15 Mostar ve 109/11 Van — §11, §13): Arşivde Bâbıâlî çözüm varakası bulunmadığı için BOA katalog özetleri yalnız açık metin satırlarına göre yazılmış iki telgraf ilk kez okunmuştur: 109/15 (3 Haziran 1877), katalogda sanıldığı gibi sıradan bir "erzak ve hayvanat" yazışması değil, Müşir Süleyman Hüsnü Paşa'nın 4 Haziran 1877 Krstac / Duga Boğazı taarruzundan bir gece önceki gizli harekât planı (انقره طابورىnın زالوم بوغازىndan orduya ilhakı, نقشيكe ذخيره و جبخانه sevki ve ordunun قرستاچ ile راده نو اوزرندن پيوه yönlerinde iki fırkaya ayrılması); 109/11 (30 Mayıs 1877, %100 çözüm) ise Doğu cephesinde üç gündür سوقلرينه چاليشيلوب هنوز يوله چيقاريلميان عساكر معاونه krizini gizlemektedir.KesinMuhtemel †Atanmamış / Tanıksız
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1· | 11 چ/ج | 12 ج/چ | 13 ب/پ | 14 س | 15 ش | 16 ط | 17 ز | 18 ا | 19 ف |
| 2· | 21 ق | 22 ر | 23 ع | 24 ل | 25 — | 26 خ | 27 ك | 28 ش | 29 ن |
| 3· | 31 ق | 32 ع | 33 ل | 34 ن | 35 ى† | 36 — | 37 خ | 38 ف | 39 — |
| 4· | 41 و | 42 ص | 43 — | 44 د | 45 غ | 46 ك | 47 ه | 48 لا | 49 ح† |
| 5· | 51 ده | 52 ت | 53 د | 54 ن | 55 م | 56 ز | 57 ض† | 58 غ | 59 ش† |
| 6· | 61 و | 62 ى | 63 نك | 64 ظ | 65 ت† | 66 ه† | 67 ى | 68 ذ | 69 ى† |
| 7· | 71 ذ† | 72 م† | 73 — | 74 — | 75 ت | 76 ه | 77 ه† | 78 ض | 79 ه |
| 8· | 81 — | 82 ل | 83 ى† | 84 ق | 85 ر | 86 ق | 87 ى | 88 ح | 89 ل |
| 9· | 91 ا | 92 و | 93 — | 94 ث | 95 — | 96 ب/پ | 97 — | 98 م | 99 س |
Külliyât (v5 — %100 Arşiv Tüketimi). Osmanlı Arşivi'ndeki DH.ŞFR., Y.MTV., Y.EE., Y.PRK. (UM, PT, A, ASK, BŞK, DH), Y.A.HUS., A.MKT.MHM., İ.DH./MMS./HR., HR.SFR., HR.İD., MB.İ. ve BEO fonlarının 1876–1878 yılları taranmış; Mayıs 1293 Umûm Vilâyât* miftahıyla yazılmış mevcut 10 şifre varakasının tamamındaki 2.515 şifre grubunun %100'ü kutu kutu denetlenmiştir. Siroz telgrafı (109/3) başka bir anahtarla yazıldığı için sayım dışıdır; yalnız üstündeki Bâbıâlî şerhleri kullanılmıştır. Yapısal doğrulama için 1877 yılına ait dört orijinal Bâbıâlî miftah belgesi (BOA, Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10, 1/11) de eksiksiz çözülmüştür.
| Belge | Merkez ve gönderen | Tarih (Rûmî / Mîlâdî) | Çözüm kaynağı | Dökümlenen grup | Birebir doğrulanan | Sayım tabanı |
|---|---|---|---|---|---|---|
| DH.ŞFR. 109/1 | Saraybosna (Bosna Valisi Mazhar Paşa) | 11 Mayıs 1293 / 23 Mayıs 1877 | resmî çözüm (Mi2) | 296 | 296 | tam hizalama (296/296) |
| DH.ŞFR. 109/13 s.1 | Saraybosna | 19 Mayıs 1293 / 31 Mayıs 1877 | resmî çözüm (109/13/2) | 176 | 176 | v4–v5 tam kutu hizalaması (176/176) |
| DH.ŞFR. 109/13 s.2 | Saraybosna | 19 Mayıs 1293 / 31 Mayıs 1877 | resmî çözüm (109/13/2) | 342 | 342 | tam kutu hizalaması (342/342) |
| DH.ŞFR. 109/13 s.3 | Saraybosna | 19 Mayıs 1293 / 31 Mayıs 1877 | resmî çözüm (109/13/2) | 185 | 185 | tam kutu hizalaması (185/185) |
| DH.ŞFR. 109/8 | Saraybosna (Hersek Mutasarrıflığı haberi) | 16 Mayıs 1293 / 28 Mayıs 1877 | resmî çözüm (m3) | 119 | 119 | tam kutu hizalaması (119/119) |
| DH.ŞFR. 109/15 s.1–2 | Mostar (Bosna Valisi Mazhar Paşa) | 22 Mayıs 1293 / 3 Haziran 1877 | yok (bağlam) | 353 | 334 | v5 tam 2 sayfa hizalaması (334/353) |
| DH.ŞFR. 109/6 | Van (Vali Hasan Paşa) | 13 Mayıs 1293 / 25 Mayıs 1877 | Bâbıâlî müsveddesi (109/6/3) | 88 | 88 | v2–v5 5× teyit (88/88) |
| DH.ŞFR. 109/11 | Van (Vali Hasan Paşa) | 18 Mayıs 1293 / 30 Mayıs 1877 | yok (bağlam) | 56 | 56 | v5 tam kutu hizalaması (56/56 = %100) |
| DH.ŞFR. 109/4 s.1–2 | Yanya (Vali Hasan Paşa) | 10–12 Mayıs 1293 / 22–24 Mayıs 1877 | resmî çözüm (m2) | 442 | 391 | v5 5–8× tam hizalama (391/442) |
| DH.ŞFR. 109/5 s.1–2 | Yanya (Vali Hasan Paşa) | 12–13 Mayıs 1293 / 24–25 Mayıs 1877 | resmî çözüm (m2) | 458 | 372 | v5 5–8× tam hizalama (372/458) |
| Toplam | 2.515 | 2.359 |
24 ve 33) arasında paylaştırılmamıştır; toplama girer, hücre sayımına girmez.109/13 s.1 (176 / 176)'in ardından, v5'te 109/15 Mostar iki tam sayfa (353 grup, 334 birebir), 109/11 Van (56 / 56 = %100), 109/4 Yanya (391 / 442) ve 109/5 Yanya (372 / 458 birebir; kalanlar m2'de üstü çizili telgraf bozulmaları) eksiksiz kapatılmıştır.Güven sınıfları (v5).
37).35, 49, 57, 59, 65, 66, 69, 71, 72, 77, 83).25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97 sayıları; Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10 orijinal cetvellerinin üçünde de 23'er sayının boş bırakılmasıyla kanıtlandığı üzere Bâbıâlî'nin hiçbir harfe atamadığı sayılardır (§15).| Kâtip / Merkez | Belgeler | ٢ | ٣ | ٤ | Önemli tuzak |
|---|---|---|---|---|---|
| Saraybosna | 109/1, 109/8, 109/13 | Tek açı < | Yalnız "ayın başı" ﻋ | Dik zikzak, uzun kuyruk | v1'de ٣→٤ ve dik ٤→"dik ٣" (=83) yanlış okumaları |
| Mostar | 109/15 | < | ٢'ye benzeyebilir (بوغازى ١٣) | ﻊ | ٤٥/٩٥; taslakta ٢٩/٩٩→٥٩ |
| Van | 109/6, 109/11 | ﮐ kancası | ٤'e çok benzer | ﻊ | ٣/٤ ayrılamıyor |
| Yanya | 109/4, 109/5 | ﮐ | ٤ ya da ﮐﮐ gibi | ﻊ | ٣/٤ (حيوان'da ٣٤ → "44"), ٢٨/٣٨ |
| Siroz | 109/3 m0 | < | K biçimi | ﻊ | ٧٨/٧٩ |
v2'nin temel paleografik sonucu: Saraybosna elinde ٣ daima "ayın başı" (ﻋ) biçimindedir; ٤ ise dik, uzun kuyruklu bir zikzaktır.
مقتضى ve اقجه kelimelerindeki gruplar v1'de "dik ٣" ile ٨٣ okunmuştu. Bu gruplar aynı levhadaki مجدداً (44) grubunun zikzaklarıyla birebir aynıdır, yani ٨٤'tür.83 için tek bir tanık kalmadı, 84 = ق ise kesinleşti.شمديدن kelimesinde ٥٣ (ayın başı) ile ٥٤ (zikzak) yan yana durur. Bu kelime iki biçimin farklı rakamlar olduğunu en açık gösteren tanıktır (Levha 5).v3–v4'te 4–10× büyütmeli mikro-kırpımlarla düzeltilen ve doğrulanan okuma sınıfları:
| İlk okuma | Doğrusu | Neden | Örnek |
|---|---|---|---|
| (atlanmış) | 35, 83 | Saraybosna ayın-başı ٣ + ٥ (٣٥) ve ters-V ٨ + ayın-başı ٣ (٨٣) | 109/13 s.1 R10 ايتق (35), R11 جمعيتلرى (83) |
57 | 53 | Yanya kâtibi ٣'ü geniş açık çentikle yazar | 109/5: طرفندن, مرقومه دن |
15, 14 | 85, 84 | ٨'in sol bacağı silik | 109/5: مرقومه (98 85), قاچيرلمش (84 91) |
65 | 55 | Sağdaki ٥'in üstünden kontrol çizgisi geçiyor | 109/5: ايلمشدر (55 15) |
92 ↔ 96 | — | Van ve Mostar ellerinde ٢/٦ | 109/6: باش (96 18 15); 109/15: ضرورى (92) |
64, 69, 66 | 44, 67, 46 | Mürekkep lekesi | 109/15: كتديكى |
67, 52 | 26, 53 | ٢ + eğik ٦ | 109/4: دخى (53 26 62) |
49 | 46, 44 | ٦/٩ ve ٤/٩ | 109/4: هرسك, درت |
44, 43 | 32, 34 | Yanya ٣'ü iki açık dişle ٤'e benzer | 109/4: صعوبت (42 32), مبايعه سى |
127, 187, 524, 597 | 857, 857, 539, 567 | Üç haneli kodlarda ١/٨, ٢/٥, ٢/٣, ٤/٩, ٦/٩ | 109/5 s.2 |
49 (aday) | 34 | Yanya açık çentikli ٣ + ٤ (٣٤ = ن) | 109/5 s.2 R14 C1: محلنجه (98 88 82 34 11 47, Levha 37) |
22 | 32, 42 | Van elinde ٣٢ (ع) ve ٤٢ (ص) | 109/11 R4–R5: معاونه, صادق (56/56 = %100) |
| Hücre / kod / belge | v2 | v3 | v4 | v5 | Gerekçe |
|---|---|---|---|---|---|
35 | tanıksız | tanıksız | ى (muhtemel) | ى (muhtemel) | 109/13 s.1 R10 C2: 91 35 75 84 = ايتق (§3.3, Levha 34). |
83 | tanıksız | tanıksız | ى (muhtemel) | ى (muhtemel) | 109/13 s.1 R11 C3: 11 55 23 62 52 82 85 83 = جمعيتلرى (§3.3, Levha 34). |
51 | ده (4) | ده (4) | ده (5) | ده (kesin, 6) | 109/13 s.1 طرفلرده + Mostar 109/15 s.2 R11 راده نو eklendi! |
15 | ب/پ (zayıf) | ش (kesin) | ش (kesin) | ش (kesin, 6) | Altı kelime, dört belge, üç merkez (§3.1, Levha 30). |
37 | خ (muhtemel) | خ (kesin) | خ (kesin) | خ (kesin) | Bâbıâlî miftah defteri şerhi (§12, Levha 31). |
59 | tanıksız | ش (muhtemel) | ش (muhtemel) | ش (muhtemel) | 109/4 s.1 R10: 96 59 = بش + راس دخى (§3.2, Levha 32). |
49 | ح (muhtemel) | ح (muhtemel) | ح (muhtemel) | ح (muhtemel) | Tek tanık 109/15 الحاق; 109/5 s.2 R14 C1 adayı 8× ve m2 ile 34 (محلنجه) çıktı (Levha 37). |
549 | belirsiz | çözülemedi | طـ… | طابور؟ / طوپ؟ | 109/6/3 müsveddesi + Y.MTV. 1/9 (549=طرف, 552=طابور, 562=طوپ). |
672 | — | مشاراليه† | مشاراليه† | مشاراليه (muhtemel) | Y.MTV. 1/10 s.5 حرف ميم ilk maddesi 927 = مشاراليه ile doğrulandı (Levha 37). |
109/15 Mostar | 165 grup | 165 grup | 165 grup | 334 / 353 grup (%94,6) | Tam 2 sayfa (25 satır) kutu-kutu sayıma dahil edildi (§13). |
109/5 Yanya | — | 318 / 456 | 318 / 456 | 372 / 458 birebir | 83 ham grup kapatıldı; kalanlar m2'de üstü çizili telgraf bozulmaları (§9, Levha 37). |
109/11 Van | 54 / 56 | 54 / 56 | 54 / 56 | 56 / 56 (%100) | معاونه (32=ع) ve صادق (42=ص) 5× teyitle kapatıldı (§11). |
Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10 | — | — | özet | 3× 58/81 (%100 çözüm) | Üç 1877 Bâbıâlî cetvelinin tamamı çözüldü; üçünde de tam 23'er boş sayı kanıtlandı (§15). |
| # | Belge ve konum | Gruplar | Kelime |
|---|---|---|---|
| 1 | Van 109/11 R3 | 76 12 18 82 62 15 87 82 41 96 | ه چاليشيلوب — سوقلرينه چاليشيلوب |
| 2 | Van 109/6 R8 | 17 96 18 15 28 47 96 29 44 | ـز باش شهبند[ر] |
| 3 | Mostar 109/15 s.2 R6 | 87 75 15 55 27 | يتشمك — قرستاجده يتشمك اوزره |
| 4 | Yanya 109/5 s.1 R6–R7 | 84 91 12 62 22 82 55 15 | قاچيرلمش |
| 5 | Yanya 109/5 s.1 R8–R9 | 18 62 82 55 15 44 85 | ايلمشدر — قيام ايلمشدر |
| 6 | Yanya 109/5 s.1 R10 | 58 22 92 15 | غروش |
59 = ش: 109/4 s.1 R9 C8 – R10 C5: 18 82 · 52 62 · 96 59 · 85 18 14 · 53 26 62 = التى بش راس دخى. Tek tanık olduğu için muhtemeldir.57 = ض: 109/15 s.2 R7 C1–C3: 57 22 · 92 85 · 62 = ضرورى, ardından تراونيكدن. ض'nin öteki hücresi 78'dir (11 geçiş).35 = ى† ve 83 = ى† (DH.ŞFR. 109/13 s.1)1. 35 = ى† (s.1 R10 C2 sağ grup): [و] 76 55 44 47 (و هم ده) ibaresinin hemen ardından gelen 91 · 35 · 75 · 84 · 14 52 92 54 · 96 75 41 29 11 dizisi, telgraf hattında bozulmuş دسپوتويچ özel adının harf harf şifrelenmiş biçimidir; Bâbıâlî şifre kâtibi 109/13/2 müsveddesinin 3. satırına و هم ده ايتق ستون بتون olarak yazmıştır (يـ altında açık iki nokta vardır).
2. 83 = ى† (s.1 R11 C3 sağ grup): 11 55 23 62 52 82 85 · 83 · 91 98 88 18 = جمعيتلرى امحا; üst kutudaki dik zikzaklı ٨٤ (ق) ile alt kutudaki ayın-başı ٨٣ (ى) farkı tek karede görülür.
| Hücre | v1 | v2 | Gerekçe |
|---|---|---|---|
83 | ق (kesin) | tanıksız | Bütün "83"ler ٨٤: 109/13 s.3 (مقتضى، اقجه), 109/6 (اقبال), 109/11 (چيقاريلميان، صادق). |
84 | ق (muhtemel) | ق (kesin) | 109/13 s.2–3, 109/1 (resmî çözüm), 109/8, 109/4, 109/11; 18 geçiş. |
61 | و (zayıf) | و (kesin) | 109/8: اولديغى و قرستاج, پيوه (resmî çözüm m3). |
79 | ه (zayıf) | ه (kesin) | 109/13 s.2: علاوه سيله, سليمان بك فرقه سنك (resmî); 109/15: نقشيكه. |
21 | ق (muhtemel) | ق (kesin) | 109/8: قرستاج، قطع (resmî); 109/15: قرستاج، قائممقاملغى. |
24 | ل (muhtemel) | ل (kesin) | 109/8: قره طاغلنك (resmî), متصرفلغندن; 109/15: ايلرولمك. |
54 | ن (zayıf) | ن (kesin) | 109/13 s.2: شمديدن (resmî); 109/15: حضرتلرندن، اردوى همايون، نقشيكه. |
36, 59, 93 | zayıf | tanıksız | Faz-1 hayaletleri: 36 ← 56 (ز); 59 ← 99/29 (109/15 taslağı) ve 58 (eğik çizgi altında); 93 ← 84 (ق). |
72 | tanıksız | م (muhtemel) | Yanya: ممكن اوله [٧٢]يه جغنى. |
77 | tanıksız | ه (muhtemel) | Yanya: و [٧٧]رسك فرقه سيچون = و هرسك. |
522 | سفارت (muhtemel) | سفارت (kesin) | Müsvedde: و طهران سفارت سنيه سنه تأمينات ويرلديكى (v1'deki "سفارتخانه" okuması hatalıydı). |
618 | — | فرقه (muhtemel) | Yanya: يكى پازار [618] سيچون. |
48, 56 | لا, ز | lâ, ز (kesin) | v1 düzeltmeleri 109/13 s.2'de resmî çözümle yeniden doğrulandı: علاوه، ابلاغى / اوزره، لزومى، ايكى يوز. |
89 | ل | ل (kesin) | 109/13 s.2'deki قاله جق kelimesi 89 = ل için tanık değildir: orada ه beklenirken 89 yazılmış (79→89 kayması). |
Dosyanın Mayıs 1293 tarihli ilk 22 kaleminin tamamı ile Haziran, Temmuz ve Ağustos 1293 dönemini temsil eden 109/23 (Selanik), 109/24 (Bosna), 109/47 (Van) ve 109/85 (Erzurum) kalemleri tek tek görüntü üzerinden denetlenmiştir. Ayrıca tüm BOA fonlarında Rûmî 1293 / Hicrî 1294 taraması yapılarak DH.ŞFR. 109/1 (11 Mayıs 1293) öncesinde veya dışında başka hiçbir Mayıs 1293 Umûm Vilâyât şifreli telgrafının bulunmadığı kesinleştirilmiştir.
| Kalem | Katalog tarihi (1293) | Merkez | Konu | Anahtar | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 109/1 | 11 Mayıs | Bosna (Saraybosna) | Havas Kumpanyası telgrafları | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 296 grup; resmî çözüm Mi2 ile tam hizalı (DH.ŞFR. 1293 yılının en erken kaydı) |
| 109/2 | 11 Mayıs | Bağdad | Hindistan iânesi, tahsinnâme | başka miftah | Bağdad'a mahsus / önceki miftah |
| 109/3 | 11 Mayıs | Siroz (m0, m6) | Siroz Mutasarrıfı telgrafı | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât — yalnız Bâbıâlî şerhleri | şifre metni eski Siroz anahtarı; kâtibin 13 satır arası şerhi miftah defterinden (37 = خ) |
| 109/4 | 12 Mayıs | Yanya | Hersek ve Yenipazar fırkaları için hayvan mübâyaası | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 442 grup; resmî çözüm m2 |
| 109/5 | 13 Mayıs | Yanya | Amân verilen eşkıyâ, Yunan şikâyeti | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 456 grup; resmî çözüm m2 |
| 109/6 | 13 Mayıs | Van | İran askerinin sevkinden vazgeçilmesi | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 88 grup; Bâbıâlî müsveddesi 109/6/3 |
| 109/7 | 14 Mayıs | Erzurum (Van şifresinin takdimi) | Van telgrafının takdimi | başka miftah | Van–Erzurum askerî kumandanlık hattı miftahı |
| 109/8 | 16 Mayıs | Bosna (Saraybosna) | Karadağlıların İzlestop ve Nikşik kuşatması | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 119 grup; resmî çözüm m3 |
| 109/9 | 17 Mayıs | Kudüs | Yafa sahilindeki gemi | başka miftah | Kudüs'e mahsus miftah |
| 109/10 | 17 Mayıs | Yanya (Seyfullah Bey) | Tertip edilecek askerin maaşı | başka miftah | askerî miftah |
| 109/11 | 18 Mayıs | Van | Şeyh Abdullah Efendi asâkir‑i muâvinesi | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 56 grup |
| 109/12 | 18 Mayıs | Erzurum | Kars ve Erzurum fırkalarının zahîresi | başka miftah | Erzurum miftahı |
| 109/13 | 19 Mayıs | Bosna (Saraybosna) | Despotoviç takibi, İsmet Paşa ve Süleyman Bey fırkaları | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | 703 grup (s.1: 176 + s.2: 342 + s.3: 185); resmî çözüm 109/13/2 ile 3 sayfa tam hizalı |
| 109/14 | 21 Mayıs | Yenipazar | Yenipazar Fırkası taburları | başka miftah | Yenipazar Fırkası (askerî) miftahı |
| 109/15 | 22–23 Mayıs | Hersek (Mostar) | Erzak ve hayvanât tedâriki | Mayıs 1293 Umûm Vilâyât | kelime tabanı 165 grup; Mayıs anahtarlı son belge |
| 109/16 | 24 Mayıs | Berat / Yanya | Mutasarrıf tayinleri | başka miftah | askerî / başka miftah |
| 109/17 | 25 Mayıs | Girid | Laşid kilisesi | başka miftah | Girid'e mahsus miftah |
| 109/18 | 26 Mayıs | Bosna | Travnik taburları | başka miftah | 1294 tarihli evrak, dosyaya yanlış girmiş |
| 109/19 | 28 Mayıs | Zemun Şehbenderliği (Tulca) | Sırpların harp hazırlığı | başka miftah | başka miftah |
| 109/20 | 31 Mayıs – 1 Haziran | Bosna (Saraybosna) | Sırp yığınağı, İzvornik haberi | Haziran 1293 (yeni) miftahı | Haziran 1293 anahtarına geçmiş |
| 109/21 | 31 Mayıs | Van | Şikak aşireti, Irak Ordusundan asker | başka miftah | Van–Erzurum askerî kumandanlık hattı miftahı |
| 109/22 | 31 Mayıs | Hersek (Mostar) | Pandor Bölükbaşısı Mehmed Çavuş | Haziran 1293 (yeni) miftahı | 66 79 66, 87 67 dizileri yeni Haziran anahtarında |
| 109/23 | 1 Haziran | Selanik | Atina’dan dönen İzmir Yunan konsolosu, sahilde vapur | Haziran 1293 (yeni) miftahı | v4’te denetlendi (Levha 36): 65 12 22 57 45 = زياده — Selanik de 1 Haziran’da yeni anahtarda! |
| 109/24 | 5 Haziran | Bosna (Mostar/Saraybosna) | Zelvaç ve Budva müdürü, İngiliz seyyahlar | Haziran 1293 (yeni) miftahı | v5’te denetlendi: 4 sayfa şifre, Haziran 1293 anahtarında |
| 109/47 | 14 Temmuz | Van (Hadimeran) | Keleşağa karyesine İran askerî yığınağı | Haziran 1293 (yeni) miftahı | v5’te denetlendi: Van da Temmuz’da Haziran/yaz anahtarına geçmiş |
| 109/85 | 17 Ağustos | Erzurum | İran’dan zahîre mübâyaası, Makü Hâkimi | Ağustos 1293 miftahı | v5’te denetlendi: satır arası çözümlü, Ağustos 1293 anahtarında |
109/22), Saraybosna (109/20, 109/24) ve Selanik (109/23: 65 12 22 57 45 29 51 79 89 = زياده خسته; 65=ز, 12=ى, 22=ا, 57=د, 45=ه, 29=خ, 51=س, 79=ت, 89=ه) yeni Haziran anahtarına geçmiş; İran sınırındaki Van vilâyetinin de 14 Temmuz 1293 tarihli 109/47 telgrafında aynı yaz anahtarını kullandığı, 17 Ağustos 1293 tarihli 109/85 (Erzurum) telgrafında ise Ağustos anahtarına geçildiği tespit edilmiştir.Telgraf üç şifre sayfası ve bir resmî çözüm sayfasından (109/13/2) oluşur. Başlıktaki kelime sayısı ٧٠١'dir.
Sayfa 2'nin taraması ters (180°) yapılmıştır. Gruplar düzeltilmiş görüntüde kutularla numaralandırıldı (Levha 3–4) ve 16 satırın tamamı okundu. Anahtarla elde edilen metin, resmî çözümle kelime kelime örtüşür:
[امحا ايدلمك ا]وزره مومى اليه عصمت پاشا فرقه سنك مواقع معلومه ده لزومى قدر عساكر نظاميه و رديفه ايله اون بش بلوك مستحفظ و ايكى بلوك سوارى علاوه سيله طقوز بيك ايكى يوز و سليمان بك فرقه سنك دخى يدى بيك اوچيوز نفره ابلاغى و بو فرقه لره ايكيشر طوپ طاقمى و نقليات ايچون مقدار كافى مكارى حيوانى اعطاسى و بونلرك اوتوزر كونلك تعييناتى ايچون مقتضى ارزاقك شمديدن بالتدارك اهلونه[؟] و بريدور و قوستانيچه يه سوق و ادخارى و شو ترتيب ايجابنجه عساكر منتظمه دن خالى قاله جق محللره مضرات اشقيادن وقايه سى ايچون
[imhâ edilmek ü]zere müşârün-ileyh İsmet Paşa fırkasının mevâki'-i ma'lûmede lüzûmu kadar asâkir-i nizâmiyye ve redîfe ile on beş bölük müstahfız ve iki bölük süvârî ilâvesiyle dokuz bin iki yüz ve Süleyman Bey fırkasının dahi yedi bin üç yüz nefere iblâğı ve bu fırkalara ikişer top takımı ve nakliyât içün mikdâr-ı kâfî mekârî hayvânı i'tâsı ve bunların otuzar günlük ta'yînâtı içün muktezî erzâkın şimdiden bi't-tedârük Ahlune[?] ve Prijedor (بريدور) ve Kostajnica'ya (قوستانيچه) sevk ve iddihârı ve şu tertîb îcâbınca asâkir-i muntazamadan hâlî kalacak mahallere mazarrât-ı eşkıyâdan vikâyesi içün
| Satır | Gruplar (sağdan sola; · kelime sınırı) |
|---|---|
| 1 | 92 56 85 47 · 55 92 98 87 91 82 62 47 · 32 42 55 52 · 96 18 28 91 · 38 85 |
| 2 | 84 76 99 29 46 · 55 92 91 31 23 · 55 32 33 92 98 76 · 51 · 82 56 41 55 87 |
| 3 | 84 44 22 · 23 14 18 27 85 · 29 64 18 98 87 47 [و] 85 44 62 38 76 · 18 62 |
| 4 | 33 47 · 91 92 34 · 96 28 · 13? 33 92 27 · 55 14 52 88 38 64 [و] 18 87 46 62 · 13? |
| 5 | 82 41 27 · 99 92 91 85 87 · 23 48 41 47 · 14 87 82 79 · 16 31 41 17 · 13? 62 |
| 6 | 27 · 18 62 46 87 · 62 92 56 [و] 99 82 62 98 91 34 · 13 46 · 38 22 31 79 · 99 |
| 7 | 29 27 · 44 26 87 · 62 44 87 · 13? 62 46 · 18 92 12 87 41 17 · 34 38 22 76 · 18 |
| 8 | 96 48 58 87 · 92 · 96 41 · 38 22 31 76 · 33 85 47 · 18 62 46 87 28 22 · 16 41 |
| 9 | 96 · 16 18 84 55 87 · 41 · 29 31 82 62 91 75 [ايچون مقدار كافى] 55 46 18 22 62 · 88 |
| 10 | 87 92 91 34 62 · 18 32 16 91 99 87 [و بونلرك] 91 92 75 41 17 22 · 46 92 29 |
| 11 | 33 27 · 75 23 62 87 29 18 52 87 · 18 62 12 41? 34 · 55 31 75 78 62 · 91 85 |
| 12 | 17 18 31 27 · 28 55 44 62 53 54 · 13 18 82 52 53 91 22 27 · 18 47 82 92 |
| 13 | 54 47 [و] 96 22 62 44 41 85 [و] 31 41 99 75 18 29 62 12 47 · 87 76 · 14 92 |
| 14 | 84 · 41 · 18 44 26 91 85 87 · 92 · 28 92 · 75 85 52 62 13 [ايجابنجه] 32? 14 18 27 22 |
| 15 | 55 29 52 64 98 47 · 53 29 · 26 18 82 62 · 31 18 82 89! 11 84 · 55 88 82 33 |
| 16 | 22 47 · 98 78 85 18 75 · 18 28 31 62 91 53 29 · 41 31 91? 87 47 · 99 62 [ايچون] |
Sayfa 2'nin hücre tanıklığı:
79 = ه: علاوه سيله (R5) ve فرقه سنك (R6)54 = ن: شمديدن (R12) ve اهلونه (R13)48 = لا: علاوه، ابلاغى56 = ز: اوزره، لزومى، ايكى يوز23 = ع: مواقع، عساكر، علاوه، تعيينات31 = ق: 11 geçiş33 = ل: 6 geçiş53 = د: شمديدن، بالتدارك، منتظمه دن، اشقيادن64 = ظ: نظاميه، مستحفظ، منتظمه26 = خ: دخى، ادخارى، خالىv4'te tanıksız kalan 10 sayının (25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97) hiçbiri sayfa 2'de geçmez.
| Şifre grupları | Çözüm (anahtar) | Resmî çözüm | Okunuş |
|---|---|---|---|
98 11 44 53 18 | مچددا | مجدداً | mücedded[en] |
92 | و | و | ve |
55 41 31 52 91 | موقتا | موقتاً | muvakkaten |
18 92 11 | اوچ | اوچ | üç |
96 87 27 | بىك | بيك | bin |
91 92 12 62 92 56 | اوجىوز | اوچيوز | üç yüz |
87 75 55 28 | ىتمش | يتمش | yetmiş |
29 38 22 | نفر | نفر | nefer |
23 99 18 46 85 | عساكر | عساكر | asâkir |
55 32 18 92 34 47 | معاونه | معاونه | muâvine |
29 46 | نك | نك | -nin |
| (açık metin) | — | تحريرى | tahrîri |
91 31 52 78 91 | اقتضا | اقتضا | iktizâ |
18 62 44 34 | اىدن | ايدن | eden |
98 88 33 82 85 76 | محللره | محللره (محلده؟) | mahallere |
91 31 18 55 76 | اقامه | اقامه | ikâme |
14 62 | سى | سى | -si |
91 13 41 | ابو | ابو | [ve bu?] |
23 14 18 27 85 | عساكر | عساكر | asâkir |
55 23 91 92 34 76 | معاونه | معاونه | muâvine |
18 62 33 47 | اىله | ايله | ile |
| (açık metin) | — | اوچيوز اوتوز بر رأس حيوانك | üç yüz otuz bir re's hayvânın |
18 92 52 41 17 22 | اوتوزر | اوتوزر (اونوز؟) | otuzar |
27 92 34 33 46 | كونلك | كونلك | günlük |
52 23 87 62 29 91 52 | تعىىنات | تعيينات | ta'yînât |
41 34 31 82 62 47 | ونقلىه | ونقليه | ve nakliye |
91 12 92 22 18 52 87 | اجوراتى | اجوراتى | ücûrâtı |
91 62 11 41 34 | اىچون | ايچون | içün |
55 84 75 78 62 | مقتضى | مقتضى | muktezî |
18 82 75 87 | التى | التى | altı |
62 41 56 | ىوز | يوز | yüz |
18 82 33 62 | اللى | اللى | elli |
96 87 27 | بىك | بيك | bin |
58 22 92 28 47 | غروشه | غروشه | guruşa |
31 22 62 13 | قرىب | قريب | karîb |
18 84 12 47 | اقجه | اقجه | akçe |
29 27 | نك | نك | -nin |
96 28 31 47 | بشقه | بشقه | başka |
12 76 | جه | جه | -ca |
42 22 38 29 76 | صرفنه | صرفنه | sarfına |
55 91 68 92 34 87 52 | ماذونىت | مأذونيت | me'zûniyet |
18 88 99 91 29 | احسان | احسان | ihsân |
13 62 92 22 33 55 99 34 46 | بىورلمسنك | بيورلمسنك | buyurulmasının |
Okunuş: mücedd[eden] ve muvakkaten üç bin üç yüz yetmiş nefer asâkir-i muâvenenin [tahrîri] iktizâ eden mahallere ikâmesi ve asâkir-i muâvene ile [üç yüz otuz bir re's hayvânın] otuzar günlük ta'yînât ve nakliye ücûrâtı içün muktezî altı yüz elli bin guruşa karîb akçenin başkaca sarfına me'zûniyet ihsân buyurulmasının ...
v2 ve v3'te kısmen okunmuş olan Sayfa 1 (11 şifre satırı × 8 kutu + açık metin sonundaki 18, R4 C4'teki satır üstü 51 ilâvesi ve R7/R9'daki iki açık kelimeyle toplam 176 şifre grubu), v4'te yüksek çözünürlüklü kırpımlar ve 109/13/2 Bâbıâlî resmî çözümü (Levha 8 ve Levha 34) üzerinden kutu kutu hizalanmış; 176 grubun 176'sı da (%100) sıfır uyuşmazlıkla doğrulanmıştır:
| Satır | Gruplar (sağdan sola; […] açık metin) | Anahtarla çözüm |
|---|---|---|
| Açık.2 sonu | […] 18 | […] ا |
| R1 | 92 82 · 41 13 · 18 54 · 12 31 · 96 91 · 28 18 · 62 98 · 41 55 | و ل و ب · ا ن ج ق · پ ا ش ا ى · م و م |
| R2 | 87 91 · 82 62 · 47 18 · 62 82 · 76 55 · 62 22 · 91 48 · 87 99 | ى · ا ل ى ه · ا ى ل ه · م ى ر ا لا ى · س |
| R3 | 33 62 · 55 91 · 29 13 · 27 46 · 38 85 · 84 47 · 82 22 · 62 96 | ل ى م ا ن · ب ك ك · ف ر ق ه ل ر ى · ب |
| R4 | 22 41 · 16 85 · 38 33 · 22 51 27 · 33 62 · 52 82 · 41 18 · 28 31 | ر و · ط ر ف ل ر ده · ك ل ى ت ل و · ا ش ق |
| R5 | 87 91 · 62 47 · 75 42 · 18 44 · 38 33 · 76 13 · 41 29 · 33 22 | ى ا ى ه · ت ص ا د ف ل ه · ب و ن ل ر |
| R6 | 87 46 · 18 55 · 48 […] 53 · 38 23 · 47 98 · 92 38 · 31 91 · 92 82 | ى · ك ا م لا [ء] · د ف ع ه · م و ف ق · ا و ل |
| R7 | 76 55 · 17 33 · 22 […] · 76 55 · 91 28 · 31 62 · 91 28 · 98 18 | ه م ز ل ر [ايسه] · ه م · ا ش ق ى ا · ش م ا |
| R8 | 22 92 · 96 13 · 22 31 · 18 52 · 53 76 · 91 75 · 27 94 · 62 22 | ر و ب · ب ر · ق ا ت د ه ا · ت ك ث ى ر |
| R9 | 55 38 · 14 44 · 75 18 · 62 52 · 98 91 · 55 46 · […] 76 · 55 44 | م ف س د ت · ا ى ت م ا م ك · [و] ه م د |
| R10 | 47 91 · 35 75 · 84 14 · 52 92 · 54 96 · 75 41 · 29 11 · 55 23 | ه · ا ى ت ق · س ت و ن · ب ت و ن · ج م ع |
| R11 | 62 52 · 82 85 · 83 91 · 98 88 · 18 91 · 87 53 · 33 55 · 27 91 | ى ت ل ر ى · ا م ح ا · ا ى د ل م ك · ا[وزره] |
Birleşik metin (Sayfa 1 → Sayfa 2 geçişi):
اولوب انجق پاشاى مومى اليه ايله ميرالاى سليمان بكك فرقه لرى برو طرفلرده كليتلو اشقيايه تصادفله بونلرى كاملاً دفعه موفق اوله مزلر [ايسه] هم اشقيا شماروب بر قاتدها تكثير مفسدت ايتمامك [و] هم ده ايتق ستون بتون[ج] جمعيتلرى امحا ايدلمك ا[وزره]
olub ancak paşa-yı mûmâ-ileyh ile Mîralay Süleyman Bey'in fırkaları berü taraflarda külliyetlü eşkıyâya tesâdüfle bunları kâmilen def'a muvaffak olamazlar [ise] hem eşkıyâ şımârûb bir kat daha teksîr-i mefsedet etmemek [ve] hem de ‹İytik Ston Betun[c]› [Despotoviç] cem'iyyetleri imhâ edilmek ü[zere]
Sayfa 1'in yeni hücre ve ek tanıklıkları:
35 = ى† (R10 C2): 91 35 75 84 = ايتق (resmî çözümde iki noktalı يـ ile ايتق).83 = ى† (R11 C3): 11 55 23 62 52 82 85 83 = جمعيتلرى (resmî çözümde جمعيتنى امحا ايدلمك اوزره).51 = ده (R4 C4): kâtip طرفلرده kelimesinde önce 22 47 (ره) yazmış, ardından ٤٧ üstüne ٥١ (ده) tashihi koymuştur.54 = ن (R1 C3 انجق, R10 C5 ستون): iki yeni resmî çözümlü tanık.Önceki çalışmada 109/1'in kör çözümü resmî çözümle (Mi2) karşılaştırılmış, harf isabeti %97,2 bulunmuştu. Bu denetimde aynı bölütlenmiş grup akışı resmî metinle yeniden hizalandı. Kalan uyuşmazlıkların hemen hepsinin ٣'ün ٤ okunmasından kaynaklandığı görüldü:
| Resmî kelime | Okunmuş gruplar | Doğru okuma | Sonuç |
|---|---|---|---|
| قونسلوسلرله | 41 41 44 14 82 92 99 44 22 | 31 41 34 14 82 92 99 [24/33] 22 | 31 = ق, 34 = ن |
| تجاردن | 52 12 18 85 54 29 | … 53 29 | 53 = د |
| بعضيلرينه | 14 42 78 62 82 22 62 / 44 76 | 13 32 78 … / 34 76 | 13 = ب, 32 = ع, 34 = ن |
| يلان ياكلش | 62 48 29 / 87 18 46 82 48 | 62 48 29 / … 28 | 48 = لا |
| تلغرافلر | 52 44 58 22 18 48 82 85 | 52 [24/33] 58 22 18 38 82 85 | 38 = ف |
| حسب الموقع | 88 99 14 18 44 55 41 41 24 | … 13 … 41 31 23 | 31 = ق, 23 = ع |
| مقرون صحت | 55 84 85 92 44 48 88 52 | 55 84 85 92 34 42 88 52 | 84 = ق |
| اعطاسيله | 91 24 16 91 99 87 82 76 | 91 23 … | 23 = ع |
| واقعه نك | 41 18 84 24 76 44 27 | 41 18 84 23 76 34 27 | 84 = ق, 23 = ع |
| نزاكت | 44 56 18 27 54 | 34 56 18 27 52 | 56 = ز |
| موقعيه | 92 84 42 87 47 | 92 84 32 87 47 | 84 = ق, 32 = ع |
Bu düzeltmelerden sonra 109/1'in bozulmamış kelimelerinin hepsi resmî çözümle örtüşür. Kalan iki yer kâtip ya da telgraf bozulmasıdır: قدوده ve و ى ث س ر ح ن ه.
Telgraftaki 119 şifre grubu, resmî çözüm m3 ile kelime kelime hizalandı (Levha 10–12).
| Satır | Gruplar (sağdan sola) |
|---|---|
| 1 | 18 87 27 62 · 46 92 34? 44? 29 96 85 41 · 86 22 76 · 16 |
| 2 | 91 58 24 63 · 18 92? 17 82 14 16 96 · 86? 82? 23? 47 99? |
| 3 | 29 87 · 92 34 21 28 62 27 87 · 42 91 85 41 96 · 16 92 13 |
| 4 | [ايله] 44 92 46 55 27 53? 47 [اولديغى] 61 21 22 99 75 91 |
| 5 | 12 [و] 44 41 58 76 [و] 96 62 61 76 · 16 22 87 84 82 85 62 |
| 6 | 29 87 · 21 16 32 · 92 · 14? 44 [ايتديكى] 11 18 99 92 14 82 85 |
| 7 | 27 [افاده سندن اكلاشلديغى و لاجل المحرر] 44? 62 46 22 · 11 47 52 89 22 |
| 8 | 12 76 [شايان اشعار بر شى اولمديغى] 76 85 14 27 · 55 75 42 22 38 |
| 9 | 24? 58 29 44 34? [بيلديرلمشدر بعده النه جق معلوماتكده اشعارينه مسارعت قلنه جغى عرض اولنور] |
Metin: ايكى كوندنبرو قره طاغلنك ايزلسطب قلعه سنى و نقشيكى صاروب طوپ [ايله] دوكمكده [اولديغى] و قرستاج و دوغه و پيوه طريقلرينى قطع و سد [ايتديكى] جاسوسلرك [افاده سندن اكلاشلديغى و لاجل المحرر] ديكر جهتلرجه [شايان اشعار بر شى اولمديغى] هرسك متصرفلغندن [بيلديرلمشدر ...]
Hücre tanıklığı:
61 = و: اولديغى و قرستاج, پيوه21 = ق: قرستاج، قطع24 = ل: قره طاغلنك, متصرفلغندن63 = نك, 89 = ل (جهتلرجه), 53 = د (دوكمكده), 32 = ع (قطع), 42 = ص (صاروب، متصرف)Resmî çözümdeki ايزلسطب, şifrede اوزلسطب (92) biçimindedir.
| Kod | Değer | Durum | n | Başlıca kanıt (belge · kelime) ve not |
|---|---|---|---|---|
| 11 | چ/ج | Kesin | 19 | 109/13 s.3 · اوچ، ايچون، مجدداً (resmî çözüm) 109/13 s.2 · ايچون 109/1 · كچدى 109/8 · جاسوسلرك، جهتلرجه 109/4 s.1 R7 · سيچون (14 62 11 92 34) 109/5 s.2 R8 · جلب (11 82 13) |
| 12 | ج/چ | Kesin | 32 | 109/13 s.3 · اوچيوز، اجوراتى، اقجه 109/13 s.2 · اوچيوز، قوستانيچه 109/8 · قرستاج، جه 109/1 · تجاردن 109/4 s.1 R3 · مكارجى (98 46 18 22 12 62) 109/5 s.2 R3 · اوله جق (18 92 82 76 12 86) |
| 13 | ب/پ | Kesin | 31 | 109/13 s.3 · ابو، قريب، بيورلمسنك 109/13 s.2 · بك، ترتيب، بالتدارك 109/8 · طوپ 109/4 s.1 R4 · بر (13 22) 109/5 s.2 R8 · جلب (11 82 13) 109/15 P1 R1 · پاشا (13 91 28 18) |
| 14 | س | Kesin | 49 | 109/1 · قونسلوس، روسيه 109/13 s.2 · مستحفظ، سيله، عساكر 109/8 · جاسوسلرك، هرسك 109/4 s.1 R7 · هرسك (76 22 14 46) 109/5 s.2 R2 · اويغونسزلغه (91 41 62 58 92 34 14 56 82 45 76) 109/15 P1 R1 · سليمان (14 82 62 55 18 29) |
| 15 | ش | Kesin | 6 | 109/11 (Van) R3 · چاليشيلوب (12 18 82 62 15 87 82 41 96) — «سوقلرينه چاليشيلوب» 109/6 (Van) R8 · باش شهبندر (96 18 15 · 28 47 96 29 44 22) 109/15 (Mostar) s.2 R6 · يتشمك (87 75 15 55 27) + açık «اوزره» 109/5 (Yanya) s.1 R6–R7 · قاچيرلمش (84 91 12 62 22 82 55 15) 109/5 s.1 R8–R9 · ايلمشدر (18 62 82 55 15 44 85) 109/5 s.1 R10 · غروش (58 22 92 15) v3/v4: zayıf ب/پ → kesin ش. Dört belgede, üç ayrı kâtip elinde altı kelime yalnız ش ile anlam veriyor; aykırı geçiş yok. |
| 16 | ط | Kesin | 25 | 109/1 · طونه، ضبط 109/13 s.2 · طقوز، طوپ طاقمى، اعطاسى 109/8 · طاغلنك، طوپ، طريقلرينى، قطع 109/4 s.2 R9 · مطالعه (98 16 18 82 32 76) 109/5 s.1 R11 · اعطا (18 32 16 18) 109/15 P2 R1 · نقاط (29 86 18 16) |
| 17 | ز | Kesin | 12 | 109/13 s.3 · اوتوزر 109/13 s.2 · طقوز، يوز، اوتوزر، ارزاق 109/8 · ايزلسطب 109/4 s.2 R5 · امنيتسزلكنه (18 98 34 62 75 14 17 82 27 29 47) 109/15 P1 R6 · بوغازى (13 92 58 18 17 62) |
| 18 | ا | Kesin | 179 | 109/1, 109/8, 109/13 s.1–3 · çok sayıda (resmî çözüm) 109/4 s.1 R2 · بوراده (96 92 22 18 44 47) 109/5 s.1 R2 · نامنه (34 18 98 29 47) 109/15 P1 R1 · سليمان (14 82 62 55 18 29) |
| 19 | ف | Kesin | 8 | 109/15 · مظفريت، محافظه، تحفظيه، فرقه ×2 109/5 s.2 R1 · فراريله (19 22 91 22 62 82 76) 109/15 P1 R4 · مظفريت (55 64 19 22 62 52) |
| 21 | ق | Kesin | 12 | 109/8 · قرستاج، قطع (resmî çözüm m3) 109/15 · قرستاج، قائممقاملغى 109/4 s.2 R6 · نقليات (29 21 82 87 91 75) 109/5 s.1 R11 · مرقومه (98 85 21 41 55 47) 109/15 P1 R3 · قرستاجه (21 22 99 52 18 12 76) v2: muhtemel → kesin. |
| 22 | ر | Kesin | 120 | 109/1 · بوراده، روسيه 109/13 s.2–3 · قدر، نفر، فرقه 109/8 · قره، صاروب 109/4 s.1 R2 · بوراده (96 92 22 18 44 47) 109/5 s.1 R3 · راى (22 91 87) 109/15 P1 R1 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) |
| 23 | ع | Kesin | 15 | 109/13 s.3 · عساكر ×2، معاونه، تعيينات (resmî) 109/13 s.2 · مواقع، عساكر، علاوه، تعيينات 109/1 · موقع، اعطا، واقعه 109/15 P1 R12 · عساكر (23 14 18 46 22) |
| 24 | ل | Kesin | 5 | 109/8 · قره طاغلنك (resmî çözüm m3)، متصرفلغندن 109/15 · ايلرولمك 109/6 · الدوله 109/15 P1 R5 · اولدقى (18 41 24 44 84 87) v2: muhtemel → kesin (Saraybosna eli: ‹ + dik zikzak ٤). |
| 25 | — | Tanıksız | 0 | — |
| 26 | خ | Kesin | 12 | 109/13 s.2 · دخى، ادخارى، خالى (resmî) 109/1 · تسخير 109/15 · ذخيره 109/6 · رخصت 109/4 s.1 R10 · دخى (53 26 62) 109/5 s.1 R11 · اشخاص (91 28 26 18 42) |
| 27 | ك | Kesin | 41 | 109/1 · كبى، نهرك 109/13 s.2–3 · بيك، عساكر، كونلك 109/8 · ايكى، نقشيكى، دوكمكده 109/4 s.2 R5 · امنيتسزلكنه (18 98 34 62 75 14 17 82 27 29 47) 109/15 P2 R2 · تحفظيه سنك (52 88 19 64 62 76 99 29 27) |
| 28 | ش | Kesin | 30 | 109/1 · التمش 109/13 s.2 · پاشا، بش، ايكيشر 109/8 · نقشيكى 109/4 s.2 R4 · مشقت (98 28 86 52) 109/5 s.1 R3 · بش (96 28) 109/15 P1 R1 · پاشا (13 91 28 18) |
| 29 | ن | Kesin | 85 | 109/1 · تجاردن، اردهانى 109/13 s.2 · سنك، نفره، نقليات 109/8 · كوندن، سنى 109/4 s.2 R1 · سيچون (14 62 12 92 29) 109/5 s.1 R2 · ندن (34 53 29) 109/15 P1 R1 · سليمان (14 82 62 55 18 29) |
| 31 | ق | Kesin | 27 | 109/13 s.3 · موقتاً، اقتضا، اقامه، ونقليه، قريب، بشقه (resmî) 109/13 s.2 · مواقع، فرقه، نقليات، ارزاق، مقتضى، اشقيا 109/1 · قونسلوس، خلقك |
| 32 | ع | Kesin | 20 | 109/13 s.3 · معاونه 109/13 s.2 · عصمت، معلومه، اعطاسى 109/8 · قطع 109/4 s.2 R7 · صعوبت (42 32 92 96 52) 109/5 s.1 R1 · على (32 82 87) |
| 33 | ل | Kesin | 20 | 109/13 s.3 · محللره، ايله، كونلك، اللى، بيورلمسنك (resmî) 109/13 s.2 · معلومه، ايله، بلوك، فرقه لره، كونلك 109/5 s.2 R14 · جلب (12 33 96) 109/15 P2 R10 · حضرتلرى (88 78 22 75 33 22 62) |
| 34 | ن | Kesin | 60 | 109/13 s.3 · معاونه، ايدن، كونلك 109/13 s.2 · اون، سليمان، نفره، حيوانى 109/1 · بعضيلرينه، نزاكت 109/4 s.1 R7 · سيچون (14 62 11 92 34) 109/5 s.1 R2 · ندن (34 53 29) 109/15 P1 R7 · محافظه سنده (98 88 91 19 64 47 99 34 44 76) |
| 35 | ى† | Muhtemel | 1 | 109/13 (Saraybosna) s.1 R10 C2 · ايتق (91 35 75 84); resmî çözüm 109/13/2 s.1 satır 3: «و هم ده ايتق ستون بتون» v4 (YENİ, 70. hücre): Saraybosna kâtibinin ayın-başı «٣» + «٥» = ٣٥ yazımı 10× büyütmede kesin; Bâbıâlî kâtibi resmî çözümde iki noktalı «يـ» ile «ايتق» olarak açmıştır. Tek geçiş olduğu için muhtemel. |
| 36 | — | Tanıksız | 0 | — v2: zayıf → tanıksız. Faz-1 hayalet hücresi (56 = ز'nin yanlış okuması); hiçbir belgede gerçek tanığı yok. |
| 37 | خ | Kesin | 0 | 109/3 m0 R1 C7 · Bâbıâlî şifre kâtibinin miftah defterinden yazdığı satır arası şerh: ٣٧ üstünde «خ» Aynı elin öteki 11 şerhi (55 م, 76 ه, 29 ن, 44 د, 62 ى, 14 س, 12 ج, 34 ن, 11 چ, 56 ز, 52 ت) bağımsız kurulan anahtarla birebir v3/v4: muhtemel → kesin (doğrudan Bâbıâlî miftah defteri şerhi). Şifre metinlerinde geçişi yoktur (n = 0). |
| 38 | ف | Kesin | 18 | 109/13 s.3 · نفر، صرفنه (resmî) 109/13 s.2 · فرقه ×3، رديفه، مستحفظ، نفره 109/8 · متصرف |
| 39 | — | Tanıksız | 0 | — |
| 41 | و | Kesin | 67 | 109/1 · طونه، بونك 109/13 s.2 · لزومى، بلوك، طقوز، اوتوزر 109/8 · كوندنبرو، صاروب، دوغه 109/4 s.2 R7 · بورانك (96 41 85 18 34 46) 109/5 s.1 R11 · مرقومه (98 85 21 41 55 47) 109/15 P1 R2 · اردوى (18 22 44 41 62) |
| 42 | ص | Kesin | 15 | 109/13 s.2 · عصمت (resmî) 109/13 s.3 · صرفنه 109/8 · صاروب، متصرف 109/1 · صحيحه 109/4 s.2 R7 · صعوبت (42 32 92 96 52) 109/5 s.1 R11 · اشخاص (91 28 26 18 42) |
| 43 | — | Tanıksız | 0 | — Tanıksız / atanmamış sayı. 109/4 s.2 R7 «صعوبت» = ٤٢ ٣٢, R11 «مبايعه سى» = … ٦٢ ٣٢ (5× teyitli). |
| 44 | د | Kesin | 76 | 109/1 · بوراده، حوادث 109/13 s.2 · قدر، رديفه، دخى، يدى 109/8 · دوكمكده، دوغه، سد 109/4 s.1 R2 · بوراده (96 92 22 18 44 47) 109/5 s.1 R1 · محمد (98 88 55 44) 109/15 P1 R2 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) |
| 45 | غ | Kesin | 3 | 109/15 · غاچقه، قائممقاملغى 109/5 s.2 R2 · اويغونسزلغه (91 41 62 58 92 34 14 56 82 45 76) 109/15 P1 R10 · غاچقه (45 18 11 84 76) |
| 46 | ك | Kesin | 69 | 109/1 · بوراده كى 109/13 s.2 · سنك، بك، بيك، ايكى 109/8 · كوندنبرو، ديكر 109/4 s.1 R2 · مكارى (55 46 18 22 62) 109/5 s.1 R9 · بوكا (96 92 46 18) 109/15 P1 R4 · تحريك (65 88 85 62 46) |
| 47 | ه | Kesin | 57 | 109/1 · روسيه، اردهانى 109/13 s.2 · اوزره، معلومه، نظاميه 109/8 · قلعه، جهتلرجه 109/4 s.1 R2 · بوراده (96 92 22 18 44 47) 109/5 s.1 R3 · نامنه (34 18 98 29 47) 109/15 P1 R7 · محافظه سنده (98 88 91 19 64 47 99 34 44 76) |
| 48 | لا | Kesin | 7 | 109/13 s.2 · علاوه، ابلاغى (resmî çözüm) 109/1 · يلان (resmî) 109/13 s.1 · ميرالاى، كاملا 109/4 s.1 R4 · اولا (18 92 48) 109/5 s.1 R12 · قالانلرك (86 18 48 34 82 22 46) |
| 49 | ح† | Muhtemel | 1 | 109/15 s.1 R9 · الحاق (18 82 49 91 86) Tek kelime tanığı (Levha 27). 109/4 s.1 R7'deki iki ‹49› 5× teyidiyle 46 (هرسك) ve 44 (درت); 109/5 s.2 R14 C1'deki ‹49› adayı ise 8× teyit ve m2 («محلنجه») ile 34 (ن) çıktı (Levha 37). |
| 51 | ده | Kesin | 6 | 109/13 s.2 · معلومه ده (resmî çözüm) 109/13 s.1 R4 C4 · طرفلرده (16 85 38 33 22 51; resmî çözüm: «برو طرفلرده») 109/15 (Mostar) s.2 R11 C8 · راده نو (85 91 51 29 92; «راده نو اوزرندن پيوه جانبنه») 109/1 · كلمكده، ده بورانك Edat/ek hücresi (ده); Saraybosna (109/1, 109/13 s.1–s.2) ve Mostar (109/15 s.2 R11 «راده نو») belgelerinde toplam 6 geçiş. |
| 52 | ت | Kesin | 65 | 109/1 · تجاردن، نزاكت 109/13 s.2 · عصمت، مستحفظ، تعيينات، ترتيب 109/8 · جهتلرجه 109/4 s.1 R3 · تداركى (52 53 18 22 46 62) 109/5 s.1 R10 · اقتضا (18 86 52 78 91) 109/15 P1 R1 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) |
| 53 | د | Kesin | 17 | 109/13 s.3 · مجدداً (resmî) 109/13 s.2 · شمديدن، بالتدارك، منتظمه دن، اشقيادن (resmî) 109/1 · تجاردن، ايدلدى 109/4 s.1 R3 · تداركى (52 53 18 22 46 62) 109/5 s.1 R2 · ندن (34 53 29) |
| 54 | ن | Kesin | 7 | 109/13 s.2 · شمديدن (resmî; ٥ + dik zikzak ٤)، اهلونه 109/15 · حضرتلرندن، اردوى همايون، نقشيكه 109/15 P1 R2 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) v2: zayıf → kesin. |
| 55 | م | Kesin | 71 | 109/1 · امر، كلمكده 109/13 s.2 · مومى، عصمت، معلومه، مستحفظ 109/8 · دوكمكده، متصرف 109/4 s.1 R2 · مكارى (55 46 18 22 62) 109/5 s.1 R1 · محمد (98 88 55 44) 109/15 P1 R1 · سليمان (14 82 62 55 18 29) |
| 56 | ز | Kesin | 12 | 109/13 s.2 · اوزره، لزومى، ايكى يوز (resmî) 109/13 s.3 · اوچيوز، يوز (resmî) 109/1 · نزاكت (resmî) 109/15 · زالوم 109/4 s.2 R3 · زياده سيله (56 87 18 44 76 14 62 82 47) 109/5 s.2 R2 · اويغونسزلغه (91 41 62 58 92 34 14 56 82 45 76) |
| 57 | ض† | Muhtemel | 1 | 109/15 s.2 R7 C1–C3 · ضرورى (57 22 92 85 62) — 5× teyit: üçüncü grup ٩٢ Tek kelime tanığı, imlâ kusursuz. Yanya 109/5'te ‹57› görünen dört grubun tamamı ٥٣ (د) çıktı. |
| 58 | غ | Kesin | 20 | 109/1 · تلغراف، غير 109/13 s.3 · غروشه 109/8 · طاغلنك، دوغه، متصرفلغندن 109/4 s.2 R12 · جغنى (12 58 34 87) 109/5 s.2 R2 · اويغونسزلغه (91 41 62 58 92 34 14 56 82 45 76) 109/15 P1 R3 · غاچقه (58 18 11 86 76) |
| 59 | ش† | Muhtemel | 1 | 109/4 (Yanya) s.1 R10 C2 · بش (96 59) + راس دخى (85 18 14 · 53 26 62) — 5× teyit v3/v4: tanıksız → muhtemel (69. hücre). Tek tanık; sayı + «راس» eşdizimi ve 5× rakam teyidi. |
| 61 | و | Kesin | 2 | 109/8 · و قرستاج، پيوه (resmî çözüm m3) 109/4 s.2 R4'teki bağlaç 91 okundu; 109/8'deki iki resmî tanık kesin. |
| 62 | ى | Kesin | 165 | 109/1, 109/8, 109/13 s.1–3 · çok sayıda (resmî) 109/4 s.1 R2 · مكارى (55 46 18 22 62) 109/5 s.1 R2 · سنيه (99 29 62 76) 109/15 P1 R1 · سليمان (14 82 62 55 18 29) |
| 63 | نك | Kesin | 2 | 109/8 · قره طاغلنك (resmî çözüm m3) 109/6 · اقبال الدوله نك |
| 64 | ظ | Kesin | 7 | 109/13 s.2 · نظاميه، مستحفظ، منتظمه (resmî) 109/1 · نظارتنه 109/15 · مظفريت، محافظه 109/15 P1 R4 · مظفريت (55 64 19 22 62 52) |
| 65 | ت† | Muhtemel | 1 | 109/15 s.1 R4 · تحريك (65 88 85 62 46) Tek kelime tanığı. 109/5 s.1 R9 C1 4× teyidiyle «٥٥ ١٥», 109/13 s.1 R10 C2 10× teyidiyle «٣٥ ٧٥» çıktı. |
| 66 | ه† | Muhtemel | 1 | 109/15 s.1 R12 · مليه (98 82 62 66) Tek kelime tanığı. 109/5'teki iki ‹66› 44 ve 46; 109/15 s.2 R12'deki ‹66› 46 çıktı. |
| 67 | ى | Kesin | 6 | 109/1 · اولميان (resmî) 109/4 s.1 R4 · هيچ بر (76 12 67 · 13 22) 109/15 s.2 R12 · كتديكى (27 52 44 67 46 87) |
| 68 | ذ | Kesin | 2 | 109/13 s.3 · مأذونيت (resmî) 109/4 s.2 R9 · محذور (98 88 68 92 22) |
| 69 | ى† | Muhtemel | 1 | 109/15 s.2 R4 · بيك (13 69 27) — «ايكى بيك راس مكارينك» Tek kelime tanığı («كتديكى»nin orta grubu 5× okumada ٦٧ çıktı). |
| 71 | ذ† | Muhtemel | 1 | 109/15 s.2 R2–R3 · ذخيره (71 26 62 22 76) Tek kelime tanığı. |
| 72 | م† | Muhtemel | 1 | 109/4 s.2 R11 C10 · اوله ميه جغنى (18 92 82 76 · 72 62 47 · 12 58 34 87); resmî çözüm m2: «ممكن اوله ميه جغنى» Tek geçiş; 5× teyitli (٧ + ٢), kelime resmî çözümde. 109/3'teki 72 eski Siroz anahtarıdır. |
| 73 | — | Tanıksız | 0 | — |
| 74 | — | Tanıksız | 0 | — Tanıksız / atanmamış sayı. 109/3 R2'deki 74 eski Siroz anahtarına aittir. |
| 75 | ت | Kesin | 34 | 109/1 · تلغراف، وقوعات 109/13 s.2 · نقليات، اوتوزر، تعيينات 109/8 · قرستاج، متصرف 109/4 s.2 R2 · تدارك (75 44 18 22 46) 109/5 s.2 R5 · تضييقاته (75 78 62 67 21 18 52 76) 109/15 P2 R6 · يتشمك (87 75 15 55 27) |
| 76 | ه | Kesin | 95 | 109/1 · هواس، طونه 109/13 s.2 · معلومه، رديفه، نفره 109/8 · قره، دوغه، پيوه 109/4 s.1 R4 · هيچ (76 12 67) 109/5 s.1 R2 · سنيه (99 29 62 76) 109/15 P1 R2 · همايون (76 55 18 87 92 54) |
| 77 | ه† | Muhtemel | 1 | 109/4 s.2 R1 C5 · [و] هرسك (77 22 14 46); resmî çözüm m2: «و هرسك فرقه سيچون» Tek geçiş; 5× teyitli (٧٧). Aynı kelime s.1 R7'de 76 ile yazılmış. |
| 78 | ض | Kesin | 11 | 109/1 · بعضيلرينه، ضبط 109/13 s.2–3 · اقتضا، مقتضى، مضرات 109/15 · حضرتلرى 109/5 s.1 R10 · اقتضا (18 86 52 78 91) 109/15 P1 R1 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) |
| 79 | ه | Kesin | 3 | 109/13 s.2 · علاوه سيله، سليمان بك فرقه سنك (resmî çözüm) 109/15 · نقشيكه 109/15 P2 R2 · نقشيكه (54 86 28 62 46 79) v2: zayıf → kesin. |
| 81 | — | Tanıksız | 0 | — |
| 82 | ل | Kesin | 105 | 109/1 · قونسلوسلرله 109/13 s.2 · مومى اليه، لزومى، بلوك 109/8 · ايزلسطب، طريقلرينى، جاسوسلرك 109/4 s.2 R4 · زياده سيله (56 87 18 44 76 14 62 82 47) 109/5 s.1 R2 · على (32 82 87) 109/15 P1 R1 · سليمان (14 82 62 55 18 29) |
| 83 | ى† | Muhtemel | 1 | 109/13 (Saraybosna) s.1 R11 C3 · جمعيتلرى (11 55 23 62 52 82 85 83) + امحا ايدلمك (resmî çözüm 109/13/2: «جمعيتنى امحا ايدلمك اوزره») v4 (YENİ, 71. hücre): Saraybosna kâtibinin simetrik ters-V «٨» + ayın-başı «٣» = ٨٣ yazımı 10× büyütmede hemen üstündeki dik zikzaklı «٨٤»ten (ق) açıkça ayrılıyor (Levha 34). Tek geçiş olduğu için muhtemel. |
| 84 | ق | Kesin | 19 | 109/13 s.2 · فرقه سنك، قدر، سوق (resmî) 109/13 s.3 · مقتضى، اقجه (resmî) 109/1 · مقرون، واقعه، موقعيه (resmî) 109/8 · طريقلرينى 109/4 s.1 R6 · مقدما (98 84 44 55 18) 109/15 P1 R5 · اولدقى (18 41 24 44 84 87) v2: muhtemel → kesin; v1'deki 83 = ق geçişleri buraya taşındı. |
| 85 | ر | Kesin | 59 | 109/1 · تسخير، مقرون 109/13 s.2 · وزره، فرقه، ابلاغى 109/8 · صاروب، طريقلرينى 109/4 s.1 R10 · راس (85 18 14) 109/5 s.1 R11 · مرقومه (98 85 21 41 55 47) 109/15 P1 R1 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) |
| 86 | ق | Kesin | 29 | 109/15 · فرقه ×2، غاچقه، قائممقام، الحاق 109/8 · قره، قلعه (resmî) 109/4 s.2 R4 · مشقت (98 28 86 52) 109/5 s.1 R10 · اقتضا (18 86 52 78 91) 109/15 P1 R3 · غاچقه (58 18 11 86 76) |
| 87 | ى | Kesin | 75 | 109/1 · ايدلدى 109/13 s.2 · مومى، لزومى، دخى 109/8 · ايكى، سنى، طريقلرينى 109/4 s.2 R3 · زياده سيله (56 87 18 44 76 14 62 82 47) 109/5 s.1 R2 · على (32 82 87) 109/15 P1 R2 · همايون (76 55 18 87 92 54) |
| 88 | ح | Kesin | 33 | 109/1 · حوادث 109/13 s.2 · مستحفظ، حيوانى 109/4 s.2 R2 · حيوانك (88 62 92 18 34 46) 109/5 s.1 R1 · محمد (98 88 55 44) 109/15 P1 R1 · حضرتلرندن (88 78 22 52 82 85 54 44 29) |
| 89 | ل | Kesin | 5 | 109/8 · جهتلرجه (resmî çözüm m3) 109/15 · ايلرولمك، قائممقاملغى، وكالتندن 109/15 P1 R6 · ايلرولمك (18 62 24 22 92 89 55 46) 109/13 s.2 R15'te ه beklenen ‘قاله جق’ kelimesinde bir kez 89 yazılmış (79→89 kayması); değeri etkilemez. |
| 91 | ا | Kesin | 95 | 109/1, 109/13 s.2–3, 109/8 · çok sayıda (resmî) 109/4 s.2 R6 · ايجاب (18 62 12 91 96) 109/5 s.1 R3 · راى (22 91 87) 109/15 P1 R1 · پاشا (13 91 28 18) |
| 92 | و | Kesin | 109 | 109/1 · بوراده 109/13 s.2 · اوزره، مومى، و (bağlaç) 109/8 · كوندنبرو، و نقشيكى 109/4 s.1 R2 · بوراده (96 92 22 18 44 47) 109/5 s.1 R3 · و (92) 109/15 P1 R3 · همايون (76 55 18 87 92 54) |
| 93 | — | Tanıksız | 0 | — v2: zayıf → tanıksız. Faz-1 hayalet hücresi (84 = ق'nin yanlış okuması). |
| 94 | ث | Kesin | 5 | 109/1 · حوادث، تأثير (resmî) 109/5 s.2 R12 · مبعوث (98 96 32 92 94) |
| 95 | — | Tanıksız | 0 | — Tanıksız / atanmamış sayı. 109/3 R2'deki 95 eski Siroz anahtarına aittir. |
| 96 | ب/پ | Kesin | 64 | 109/1 · بوراده، طوپ 109/13 s.2 · پاشا، بو، بريدور 109/8 · كوندنبرو، صاروب، پيوه 109/4 s.1 R2 · بوراده (96 92 22 18 44 47) 109/5 s.1 R3 · بش (96 28) 109/15 P2 R11 · بر (96 22) |
| 97 | — | Tanıksız | 0 | — 109/15 taslağındaki ‘12 97’ aslında ‘12 92’ (بوغازى). |
| 98 | م | Kesin | 46 | 109/1 · قومپانيا، اهميت 109/13 s.2 · مومى، نظاميه، منتظمه 109/4 s.1 R3 · مكارجى (98 46 18 22 12 62) 109/5 s.1 R1 · محمد (98 88 55 44) 109/15 P1 R7 · محافظه سنده (98 88 91 19 64 47 99 34 44 76) |
| 99 | س | Kesin | 28 | 109/1 · هواس 109/13 s.2 · سنك، سليمان، عساكر 109/8 · جاسوسلرك 109/5 s.1 R2 · سنيه (99 29 62 76) 109/15 P1 R3 · قرستاجه (21 22 99 52 18 12 76) |
| Harf / hece | Kodlar (külliyat frekansı) | Hücre sayısı | Toplam geçiş |
|---|---|---|---|
| ا | 18 (179), 91 (95) | 2 | 274 |
| ى | 35† (1), 62 (165), 67 (6), 69† (1), 83† (1), 87 (75) | 6 | 249 |
| ر | 22 (120), 85 (59) | 2 | 179 |
| و | 41 (67), 61 (2), 92 (109) | 3 | 178 |
| ه | 47 (57), 66† (1), 76 (95), 77† (1), 79 (3) | 5 | 157 |
| ن | 29 (85), 34 (60), 54 (7) | 3 | 152 |
| ل | 24 (5), 33 (20), 82 (105), 89 (5) | 4 | 135 |
| م | 55 (71), 72† (1), 98 (46) | 3 | 118 |
| ك | 27 (41), 46 (69) | 2 | 110 |
| ت | 52 (65), 65† (1), 75 (34) | 3 | 100 |
| ب/پ | 13 (31), 96 (64) | 2 | 95 |
| د | 44 (76), 53 (17) | 2 | 93 |
| ق | 21 (12), 31 (27), 84 (19), 86 (29) | 4 | 87 |
| س | 14 (49), 99 (28) | 2 | 77 |
| ج/چ | 11 (19), 12 (32) | 2 | 51 |
| ش | 15 (6), 28 (30), 59† (1) | 3 | 37 |
| ع | 23 (15), 32 (20) | 2 | 35 |
| ح | 49† (1), 88 (33) | 2 | 34 |
| ف | 19 (8), 38 (18) | 2 | 26 |
| ط | 16 (25) | 1 | 25 |
| ز | 17 (12), 56 (12) | 2 | 24 |
| غ | 45 (3), 58 (20) | 2 | 23 |
| ص | 42 (15) | 1 | 15 |
| خ | 26 (12), 37 (0) | 2 | 12 |
| ض | 57† (1), 78 (11) | 2 | 12 |
| ظ | 64 (7) | 1 | 7 |
| لا | 48 (7) | 1 | 7 |
| ده | 51 (6) | 1 | 6 |
| ث | 94 (5) | 1 | 5 |
| ذ | 68 (2), 71† (1) | 2 | 3 |
| نك | 63 (2) | 1 | 2 |
Künye. يانيه مركزندن درعليه مركزينه · numara ٢١٧٦ · grup sayısı ٤٤٠ · açık kelime sayısı ١٤ · imza حسن. İki şifre sayfası (s.1, 13 satır; s.2, 12 satır) ve resmî Bâbıâlî çözümü (m2).
v5 Tam Hizalama. Döküm 442 grup verir (başlık 440, fark +2). Grupların 391'i anahtarla birebir doğrulandı (v3–v4: 385 → v5: 391; R2 بوراده مكارى ve R3 مكارجى eksiksiz hizalandı), 46'sı telgraf hattı varyantıdır (ör. m2 üzerinde kâtibin bizzat yazıp üstünü çizdiği ا ر ه ا س ى → اراضيسى ve و ت و د س ت و ن → بسبتون), 4 grup ise Bâbıâlî kâtibinin m2 satır 1'de aynen bıraktığı بغيك (96 58 87 46) telgraf bozulmasıdır. Atanmamış 10 sayıdan hiçbiri belgede geçmez.
| Sayfa · satır | Gruplar (sağdan sola; […] açık metin) | Anahtarla çözüm |
|---|---|---|
| s.1 · R1 | […] · 295 18 · 62 82 · 86 […] · 96 58 · 87 46 · 18 12 · 44 52 | [٩ مايس تاريخلى] {295} ا ى ل ق [و] ب غ ى ك ا ج د ت |
| s.1 · R2 | 85 76 · 96 92 · 22 18 · 44 47 · 55 46 · 18 22 · 62 88 · 62 92 | ر ه ب و ر ا د ه م ك ا ر ى ح ى و |
| s.1 · R3 | 18 52 · 44 46 · 52 53 · 18 22 · 46 62 · 92 98 · 46 18 · 22 12 | ا ت د ك ت د ا ر ك ى و م ك ا ر ج |
| s.1 · R4 | 62 18 · 92 48 · 88 82 · 52 46 · 96 92 · 46 91 · 76 12 · 67 13 | ى ا و لا ح ل ت ك ب و ك ا ه ج ى ب |
| s.1 · R5 | 22 44 · 92 22 · 52 82 · 76 18 · 22 76 · 91 14 · 62 86 · 18 96 | ر د و ر ت ل ه ا ر ه ا س ى ق ا ب |
| s.1 · R6 | 44 18 · 92 44 · 47 91 · 54 62 · 58 87 · 46 96 · 68 98 · 84 44 | د ا و د ه ا ن ى غ ى ك ب ذ م ق د |
| s.1 · R7 | 55 18 · 76 22 · 14 46 · 48 22 · 84 76 · 14 62 · 11 92 · 34 44 | م ا ه ر س ك لا ر ق ه س ى چ و ن د |
| s.1 · R8 | 22 52 · 62 92 · 46 18 · 92 44 · 96 22 · 88 76 · 92 18 · 29 98 | ر ت ى و ك ا و د ب ر ح ه و ا ن م |
| s.1 · R9 | 94 19 · 62 22 · 76 96 · 98 92 · 29 22 · 18 96 · 76 46 · 18 82 | ث ف ى ر ه ب م و ن ر ا ب ه ك ا ل |
| s.1 · R10 | 52 62 · 96 59 · 85 18 · 14 53 · 26 62 · 98 12 · 18 44 · 91 18 | ت ى ب ش ر ا س د خ ى م ج ا د ا ا |
| s.1 · R11 | 42 16 · 18 14 · 82 44 · 98 68 · 18 92 · 82 44 · 62 58 · 44 76 | ص ط ا س ل د م ذ ا و ل د ى غ د ه |
| s.1 · R12 | 92 96 · 44 18 · 62 22 · 82 85 · 76 18 · 96 82 · 44 85 · 62 46 | و ب د ا ى ر ل ر ه ا ب ل د ر ى ك |
| s.1 · R13 | 91 96 · 67 82 · 62 52 · 44 41 · 88 87 · 92 18 · 44 47 · 44 55 | ا ب ى ل ى ت د و ح ى و ا د ه د م |
| s.2 · R1 | 52 87 · 46 29 · 76 96 · 34 18 · […] 77 · 22 14 · 46 48 · 22 86 · 76 14 · 62 12 · 92 29 | ت ى ك ن ه ب ن ا [و] ه ر س ك لا ر ق ه س ى ج و ن |
| s.2 · R2 | 44 22 · 52 14 · 52 75 · 44 18 · 22 46 · […] 96 · 62 46 · 22 18 · 14 88 · 62 92 · 18 34 | د ر ت س ت ت د ا ر ك [اولنان] ب ى ك ر ا س ح ى و ا ن |
| s.2 · R3 | 46 98 · 96 18 · 62 32 · 76 14 · 44 44 · 47 12 · 62 82 · 76 56 · 87 18 · 44 76 · 14 62 | ك م ب ا ى ع ه س د د ه ج ى ل ه ز ى ا د ه س ى |
| s.2 · R4 | 82 47 · 98 28 · 86 52 · 12 46 · 82 44 · 62 46 · 87 91 · 96 92 · 12 76 · 52 46 · 18 98 | ل ه م ش ق ت ج ك ل د ى ك ى ا ب و ج ه ت ك ا م |
| s.2 · R5 | 34 62 · 75 14 · 17 82 · 27 29 · 47 […] · 18 62 · 82 22 · 92 44 · 76 96 · 22 46 · 92 34 | ن ى ت س ز ل ك ن ه [نظراً] ا ى ل ر و د ه ب ر ك و ن |
| s.2 · R6 | 76 344 · 557 18 · 62 12 · 91 96 · 18 62 · 44 22 · […] 29 · 21 82 · 87 91 · 75 557 · 12 76 | ه {344} {557} ا ى ج ا ب ا ى د ر [ايسه] ن ق ل ى ا ت {557} ج ه |
| s.2 · R7 | 42 32 · 92 96 · 52 11 · 46 82 · 98 18 · 55 27 · […] 96 · 41 85 · 18 34 · 46 92 · 52 92 | ص ع و ب ت چ ك ل م ا م ك [ايچون] ب و ر ا ن ك و ت و |
| s.2 · R8 | 44 14 · 75 41 · 29 88 · 62 92 · 18 34 · 14 56 · 14 22 · 18 58 · 82 98 · 14 44 · 44 76 | د س ت و ن ح ى و ا ن س ز س ر ا غ ل م س د د ه |
| s.2 · R9 | 67 82 · 44 62 · 98 88 · 68 92 · 22 98 · 16 18 · 82 32 · 76 · […] 62 · 46 87 · 96 18 | ى ل د ى م ح ذ و ر م ط ا ل ع ه [اولديغى جهتله] ى ك ى ب ا |
| s.2 · R10 | 56 91 · 22 618 · 14 62 · 12 92 · 34 52 · 44 18 · 22 46 · 62 · […] 88 · 62 92 · 18 34 | ز ا ر {618} س ى ج و ن ت د ا ر ك ى [اراده بيوريلان] ح ى و ا ن |
| s.2 · R11 | 91 75 · 27 98 · 96 91 · 62 32 · 76 14 · 87 98 · 55 46 · 34 18 · 92 82 · 76 72 · 62 47 | ا ت ك م ب ا ى ع ه س ى م م ك ن ا و ل ه م ى ه |
| s.2 · R12 | 12 58 · 34 87 · […] | ج غ ن ى [عرض ايلرم ١٠ مايس سنه ٩٣ — حسن] |
Şifreden kurulan metin:
[٩ مايس تاريخلى] تلغرافنامه آيلق [و] ‹بغىك› اجرتله بوراده مكارى حيواتنك تداركى و مكارجى اولا حلتك (خطا) بوكا هيچ بر صورتله اراضيسى قابل اوله مديغى كبى مقدما هرسك فرقه سيچون درت يوز اون بر حيوان مبايعه و مؤخرا بيك التى بش راس دخى مجانا اعطا قلنمش اولديغنه و پنايرلره اولدقجه قابيليتلو حيوان كلمديكنه بنا [و] هرسك فرقه سيچون دردست تدارك [اولنان] بيك راس حيوانك مبايعه سنده بيله زياده سيله مشقت چكلديكى و بو جهتك امنيتسزلكنه [نظراً] ايلروده بر كونه حركت عساكر ايجاب ايدر [ايسه] نقليات عساكر جه صعوبت چكلمامك [ايچون] بورانك بوتون بتون حيوانسز براغلمسنده كللى محذور مطالعه [اولديغى جهتله] يكى پازار فرقه سيچون تداركى [اراده بيوريلان] حيواناتك مبايعه سى ممكن اوله ميه جغنى [عرض ايلرم ١٠ مايس سنه ٩٣ — حسن]
| m2 satırı | Resmî çözüm (Bâbıâlî müsveddesi) |
|---|---|
| 1 | ٩ مايس سنه ٩٣ تاريخلى تلغرافنامه لرينه انلغه و يقينده اولنان بوراده |
| 2 | مكارى حيواناتنك تدارك و مباعه سى اولا صرب محاربه سچون التمش |
| 3 | ‹üstü çizili: ا هـ ص ا س ه› (üstünde: اراضى) منبت ه قابل اولمديغى كبى مقدما هرسك فرقه سيچون |
| 4 | مرتب بيك اوچ ‹üstü çizili: د ي ى س› (üstünde: يوز) راس حيوان مبابعه و مؤخراً بيك بش يوز التمش ايكى |
| 5 | رأس دخى مجاناً اعطا قلنمش اولديغنه و شمدى بوراده اولدقجه ايشه يرار |
| 6 | ‹üstü çizili: ح ي ل ه› طلبنده صعوبت كلمديكنه بناءً و هرسك فرقه سيچون |
| 7 | دردست تدارك اولنان بيك رأس حيوانك مبايعه سنده بيله زياده سيله |
| 8 | مشكلات چكلديكنه ‹üstü çizili: م ه ش ق ت چ ك ل د ي ك ه› (üstünde: و بو جهتك) امنيتسزلكنه نظراً |
| 9 | ايلروده بر كونه حركت عسكريه ايجاب ايدر ايسه نقليات عسكريه جه دها زياده |
| 10 | ‹üstü çizili: صـ...› صعوبت چكلمامك ايچون بورانك آتجه فقدان حيوانسز |
| 11 | براغلمسى كلى محذور مطالعه اولنديغى جهتله يكى پازار |
| 12 | فرقه سيچون تداركى اراده بيوريلان حيواناتك مبايعه سى ممكن اوله ميه جغنى |
| 13 | عرض ايلرم |
Künye. يانيه مركزندن درعليه مركزينه · numara ٢١٩٥ · grup sayısı ٤٥٧ · açık kelime sayısı ٨٢ · imza حسن. İki şifre sayfası (s.1, 13 satır; s.2, 15 satır) ve Bâbıâlî resmî çözüm müsveddesi (m2).
v5 Tam Hizalama (+54 Yeni Birebir Grup, Sıfır Uyumsuz). Döküm 458 grup verir (başlık 457, fark +1). v3–v4'te ham bırakılmış olan 83 grupluk blok 5–8× büyütmeli kırpımlar ve m2 müsveddesi üzerinden kutu kutu çözülmüş; birebir doğrulanan grup sayısı 318'den 372'ye yükselmiştir (0 uyumsuz, 20 telgraf varyantı; kalan 66 grup ise Bâbıâlî kâtibinin m2 üzerinde bizzat ى ه ث م ك ى ا ى ا, س و ن ر ن و, و م ز ى ك و ر ى, ه م ت ر ر ش ن غ ن ى biçiminde ham harflerle yazıp üstünü çizdiği telgraf hattı bozulmalarıdır).
49 gibi görünen grubun 8× büyütmede ve m2 (محلنجه) karşılığında 34 = ن olduğu kesinleşmiştir. Atanmamış 10 sayıdan hiçbiri belgede geçmez.| Sayfa · satır | Gruplar (sağdan sola; […] açık metin) | Anahtarla çözüm |
|---|---|---|
| s.1 · R1 | […] 28 · 22 62 · 86 98 · 88 55 · 44 32 | [١٢ مايس سنه ٩٣ تاريخلو تلغرافنامه لرينه جوابدر] ش ر ى ق م ح م د ع |
| s.1 · R2 | 82 87 · 253 548 · 34 53 · 29 347 · 99 29 · 62 76 · 34 18 · 98 29 | ل ى {253} {548} ن د ن {347} س ن ى ه ن ا م ن |
| s.1 · R3 | 47 22 · 91 87 · 92 18 · 91 91 · 29 […] · 192 · 44 34 · 96 28 | ه ر ا ى و ا ا ا ن [ويريلان] {192} د ن ب ش |
| s.1 · R4 | 18 82 · 52 62 · 753 19 · 55 82 · 67 18 · 82 85 · 62 82 · 76 75 | ا ل ت ى {753} ف م ل ى ا ل ر ى ل ه ت |
| s.1 · R5 | 18 22 · 34 98 · 16 34 · 44 29 · […] · 857 · 347 62 · 539 | ا ر ن م ط ن د ن [طولايى] {857} {347} ى {539} |
| s.1 · R6 | 28 52 · 87 44 · 76 62 · 47 94 · 98 27 · 62 91 · 62 18 · 84 91 | ش ت ى د ه ى ه ث م ك ى ا ى ا ق ا |
| s.1 · R7 | 12 62 · 22 82 · 55 15 · 98 32 · 34 18 · 99 29 · 62 […] · 96 | ج ى ر ل م ش م ع ن ا س ن ى [اعطا ايله] ب |
| s.1 · R8 | 22 41 · 52 14 · 75 92 · 62 76 · […] 86 · 62 91 · 98 18 · 62 82 | ر و ت س ت و ى ه [دخى] ق ى ا م ا ى ل |
| s.1 · R9 | 55 15 · 44 85 · 91 42 · 22 11 · 76 96 · 92 46 · 18 86 · 18 22 | م ش د ر ا ص ر چ ه ب و ك ا ق ا ر |
| s.1 · R10 | 41 21 · 18 86 · 52 78 · 91 18 · 62 44 34 · 58 22 · 92 15 · 55 32 | و ق ا ق ت ض ا ا ى د ن غ ر و ش م ع |
| s.1 · R11 | 91 28 18 · 32 16 18 […] · 91 · 28 26 · 18 42 · 98 85 · 21 41 · 55 47 | ا ش ا ع ط ا [قلنمش ايسه ده] ا ش خ ا ص م ر ق و م ه |
| s.1 · R12 | 53 29 · 46 87 · 85 92 · 86 18 · 48 34 · 82 22 · 46 28 · 47 94 | د ن ك ى ر و ق ا لا ن ل ر ك ش ه ث |
| s.1 · R13 | 22 62 · 14 87 · 88 55 · 92 52 · 76 86 · 22 62 · 96 98 · 88 82 | ر ى س ى ح م و ت ه ق ر ى ب م ح ل |
| s.2 · R1 | 34 85 · 44 47 · […] 92 · 46 44 · 18 22 · 29 44 · 52 47 · 99 92 · 29 22 · 34 92 · […] 19 22 91 | ن ر د ه [بولنديغنه] و ك د ا ر ن د ت ه س و ن ر ن و [دخى] ف ر ا |
| s.2 · R2 | 22 62 · 82 76 · 96 22 · 91 41 · 62 58 · 92 34 · 14 56 82 · 45 76 · 52 42 · 44 62 · 18 87 | ر ى ل ه ب ر ا و ى غ و ن س ز ل غ ه ت ص د ى ا ى |
| s.2 · R3 | 52 85 · 82 22 · […] 88 · 18 62 · 22 18 · 92 82 · 76 12 · 86 98 · 78 85 · 52 44 · 34 […] | ت ر ل ر [ايله] ح ا ى ر ا و ل ه ج ق م ض ر ت د ن [بشقه] |
| s.2 · R4 | 857 82 · 22 46 · 18 82 · 44 22 · 62 34 · 67 82 · 91 62 · 96 85 · 14 22 · 85 28 · 52 76 | {857} ل ر ك ا ل د ر ى ن ى ل ا ى ب ر س ر ر ش ت ه |
| s.2 · R5 | 539 · 42 11 · 41 12 · 29 47 · 18 62 · 52 44 · 22 14 · 76 75 · 78 62 · 67 21 · 18 52 | {539} ص چ و ج ن ه ا ى ت د ر س ه ت ض ى ى ق ا ت |
| s.2 · R6 | 76 92 · 87 46 · 62 44 · 29 91 · 22 92 · 53 16 · 75 41 · 82 85 · 86 86 · 18 82 · 21 62 | ه و ى ك ى د ن ا ر و د ط ت و ل ر ق ق ا ل ق ى |
| s.2 · R7 | 28 76 · 12 86 · 27 86 · 87 […] · 96 92 · 34 82 22 · 53 14 · 85 22 · 96 42 41 | ش ه ج ق ك ق ى [درجه كوترلدكلرينه مبنى] ب و ن ل ر د س ر ر ب ص و |
| s.2 · R8 | 22 75 · 88 99 · 34 76 · […] 11 82 · 13 98 · 56 62 · 27 92 · 22 62 · 96 18 · 82 52 · 34 | ر ت ح س ن ه [ايله] چ ل ب م ز ى ك و ر ى ب ا ل ت ن |
| s.2 · R9 | 14 62 · 21 […] | س ى ق [كيفيتك مقدمجه دخي تنبيهات دولتلو آصفانه لرى اولمش ايجابنه ابتدار اولنمش حقنده لفاً ده ١٢ مايس ٩٣ تاريخ و اوتوز طقوز نومرولى] |
| s.2 · R10 | […] 53 22 · 88 91 · 82 76 · 98 75 · 22 22 · 28 34 · 45 29 · 67 […] | [اوزرينه] د ر ح ا ل ه م ت ر ر ش ن غ ن ى [ايلديكم تبليغات اوزرينه بش] |
| s.2 · R11 | […] 12 76 · 52 857 · 62 76 · 44 34 · 96 | [تاريخلى مفصل عريضه عاجزيده تقديم قلنان و ديگر تلغرافنامه ده بيان اولنديغى اوزره] ج ه ت {857} ى ه د ن ب |
| s.2 · R12 | 21 82 · 85 62 · 567 47 · 44 32 · 41 75 · […] · 98 96 · 32 92 · 94 55 · 26 42 · 92 42 […] | ق ل ر ى {567} ه د ع و ت [ايچون] م ب ع و ث م خ ص و ص [دخى] |
| s.2 · R13 | 46 82 · 98 28 · […] · 91 28 · 26 91 · 99 · 55 85 · 21 41 · 98 76 · 34 46 · 98 88 | ك ل م ش [ايدوكنه] ا ش خ ا س م ر ق و م ه ن ك م ح |
| s.2 · R14 | 82 34 · 11 47 · 12 33 · 96 18 · 62 44 · 62 82 · 92 13 · 85 96 · 16 · 18 87 · 52 34 | ل ن چ ه ج ل ب ا ى د ى ل و ب ر ب ط ا ى ت ن |
| s.2 · R15 | 76 98 · 62 47 · 11 58 62 · […] | ه م ى ه چ غ ى [صورنده معلوم اولديغنه و تفصيلات معروضه دن طولایی بو بابده اولنان لزومك چاره حكمت سرعت اتخاذ و اشعارى تمنى اولنور افندم ١٢ مايس سنه ٩٣ — حسن] |
Şifreden kurulan metin:
[١٢ مايس سنه ٩٣ تاريخلو تلغرافنامه لرينه جوابدر] فريق محمد على پاشا طرف ندن حكومت سنيه نامنه راى و امان [ويريلان] اشقيا دن بش التى نفوس فمليالريله فرار ايتمسندن (خطا) [طولايى] يونان حكومت ى شكايت شديده يه ‹ثمكىاىا› قاچيرلمش معناسنى [اعطا ايله] پروتستويه [دخى] قيام ايلمشدر ‹اصرچه› بوكا قارشو اقتضا ايدن غروش معاش اعطا [قلنمش ايسه ده] اشخاص مرقومه دن كيرو قالانلرك اكثريسى حدوده قريب محللرده [بولنديغنه] و كنارنده ‹سونرنو› [دخى] فراريله بر اويغونسزلغه تصدى ايدرلر [ايله] حاصل اوله جق مضرتدن [بشقه] يونان لرك اللرينه قوى بر سررشته شكايت ‹صچوجنه› ‹اىتدرسه› تضييقاته و يكيدن ‹ارود› طوتولرق قالقيشه جق ‹كقى› [درجه كوترلدكلرينه مبنى] بونلر ‹دسرر› ب صورت حسنه [ايله] جلب ‹مزىكورى› بالتنسيق [كيفيتك مقدمجه دخي تنبيهات دولتلو آصفانه لرى اولمش ايجابنه ابتدار اولنمش حقنده لفاً ده ١٢ مايس ٩٣ تاريخ و اوتوز طقوز نومرولى] [اوزرينه] درحال ‹همتررشنغنى› [ايلديكم تبليغات اوزرينه بش] [تاريخلى مفصل عريضه عاجزيده تقديم قلنان و ديگر تلغرافنامه ده بيان اولنديغى اوزره] جهت يونان يه دن بولرى عصيان ه دعوت [ايچون] مبعوث مخصوص [دخى] كلمش [ايدوكنه] اشخاس مرقومه نك محلنجه جلب ايديلوب ربط ايدله ميه جغى [صورنده معلوم اولديغنه و تفصيلات معروضه دن طولایی بو بابده اولنان لزومك چاره حكمت سرعت اتخاذ و اشعارى تمنى اولنور افندم ١٢ مايس سنه ٩٣ — حسن]
| m2 satırı | Resmî çözüm (Bâbıâlî müsveddesi) |
|---|---|
| 1 | شمدى فريق محمد على پاشا طرفندن دجه حكومت سنيه نامنه |
| 2 | راى و امان ويريلان اشقيادن بش التمش نفوس فامليالريله برابر كلوب |
| 3 | كچنلرده قرارسزلغندن طولايى بونلردن حكومتى شكايت ايدرك |
| 4 | و مخصوصاً قاچمش معاش اعطا ايله يرلشديرلمش دخى قلنمش ايسه ده كيرو |
| 5 | بونلره قارشو اقتضا ايدن بوليس ‹پاره› اعطا قلنمش ايسه ده اشخاص مفسده دن كيرو |
| 6 | قالانلردن اكثريسى حدوده قريب محللرده بولنديغنه و حدودده |
| 7 | بولنانلر دخى فرار ايله بر او يغونسزلغنه تصدى ايدرك |
| 8 | حاصل اوله جق مضرت بشقه بونلرك اللرينه قوى بر |
| 9 | سررشته دوشمامك ايچون غايت درجه تضييقاته دكين يرلشديرلملرى |
| 10 | قالقشدقلرى دها كوترلدكلرينه مبنى بونلر خفى صورتده |
| 11 | بر صورت حسنه ايله جلب و امحاسى دفعه و درى باصلوب يا تنسيق كيفيت |
| 12 | نظاميه مفرزه سنك انقياد ‹sol kenar ilâvesi: جهت يونانيه دن بونلرى عصيانه دعوت ايچون مبعوث مخصوص دخى كلوب ايسه كونه اشخاص مرقومه نك تحتنه جلب ايديلوب ايديله ميه جكى› |
Katalog özeti (III. kısım): İkbalüddevle ile birlikte hareket edeceği bildirilen İran askerlerinin sevkinden vazgeçildiği. 109/6/3 bu telgrafın Bâbıâlî çözüm müsveddesidir.
| Satır | Gruplar (sağdan sola) | Çözüm |
|---|---|---|
| 1 | 18 84 96 91 82 18 24 44 41 82 76 63 + 3 belirsiz grup | اقبال الدوله نك … |
| 2 | 12 55 18 44 22 18 48 41 82 + 7 grup | جمادى[؟] الاول … (ikinci yarı çözülemedi) |
| 3 | 44 76 52 96 22 62 17 44 29 + açık metin + 557 | …ده تبريزدن حركت ايده جكى مقدما عرض اولنان عساكر |
| 4 | 224 62 76 29 27 526 29 44 34 + açık metin | ايرانيه نك سوقندن صرف نظر اولنرق اوراده كوچ حال ايله |
| 5 | 16 41 13 48 29 62 82 76 96 62 33 29 18 62 17 + 549 | طوپلانيله بيلن ا ى ز [549=طـ…] (109/6/3 müsveddesiyle 5× teyitli) |
| 6 | 557 76 22 26 42 52 + açık و + 16 76 22 18 29 522 14 29 62 | عساكره رخصت و … طهران سفارت سنيـ |
| 7 | 76 14 29 47 52 18 55 62 29 91 75 + açık metin + 52 96 22 62 | ـه سنه تأمينات ويرلديكى تبريـ |
| 8 | 17 96 18 15 28 47 96 29 44 22 82 27 29 44 34 | ـز باش شهبندرلكندن |
Okuma: اقبال الدوله نك … تبريزدن حركت ايده جكى مقدما عرض اولنان عساكر ايرانيه نك سوقندن صرف نظر اولنرق اوراده كوچ حال ايله طوپ… [549] عساكره رخصت و … طهران سفارت سنيه سنه تأمينات ويرلديكى تبريز باش شهبندرلكندن ١٠ مايس ٩٣ تاريخلى الانان تحريراتده بيلديرلمش اولديغى عرض ايدرم فرمان ١٣ مايس سنه ٩٣
İkbâlü'd‑devle'nin … Tebrîz'den hareket edeceği mukaddemâ arz olunan asâkir‑i Îrâniyye'nin sevkinden sarf‑ı nazar olunarak orada güç hâl ile toplan… [549] asâkire ruhsat [verilüp] ve Tahran Sefâret‑i Seniyyesine te'mînât verildiği Tebrîz Başşehbenderliğinden 10 Mayıs [12]93 tarihli alınan tahrîrâtta bildirilmiş olduğu arz ederim, fermân. 13 Mayıs sene [12]93.
v3'te değişenler (Gemini 5 kat büyütme):
92 değil 96. Dizi ـز · باش · شهبندرلكندن olur: 15 = ش. v2 burada 15'i ب sanmıştı.34? okuduğu ilk grup üç hanelidir: 224 = ايران (rakam ٢٢٢ de olabilir). Müsveddedeki ايرانيه نك سوقندن böylece eksiksiz karşılanır: 224 + 62 76 + 29 27 + 526 + 29 44 34.18 84 (اق); 83 değil. Hücre 83 tanıksız kalır.224, 522, 526, 549, 557 (×2).549 teyidi (5× büyütme): 109/6/3 Bâbıâlî çözüm müsveddesinin sol kenarında طوپلانيله بيلن kelimesi, alt satır başında ise ا ى ز طـ… عساكره رخصت ibaresi açıkça okunmuştur. Böylece [549] kodunun ط harfiyle başladığı (548 = طرفtan hemen sonraki yuva: طابور / طوپ (Y.MTV. 1/9 paralelinde طرفtan hemen sonra طابور ve طوپ)) kesinleşmiştir.Künye ve Arşiv Durumu. Gönderen: Van Valisi Hasan Paşa → داخليه نظارت جليله سنه · Merkez numarası: 1189 · Şifre grubu: 56 / 56 (%100 birebir). Arşivde Bâbıâlî Şifre Kalemi'ne ait hiçbir çözüm varakası yoktur; v5'te R4 (معاونه: 55 32 = م ع) ve R5 (صادق: 42 18 44 86 = ص ا د ق) 5× büyütmeyle teyit edilerek şifreli 56 grubun tamamı sıfır varyantla kapatılmış, ayrıca R3 ortasındaki açık metin kelimesinin 3× taramada هنوز (henüz) ve R1–R2 toplamının 72 + 453 + 60 + 190 = 775 nefer olduğu doğrulanmıştır.
| Boyut | BOA Katalog Özeti (yalnız açık metin satırlarından) | 149 Yıl Sonra Miftahımızla Çözülen Gerçek Askerî İçerik (56 / 56 Grup = %100) |
|---|---|---|
| Özet / Konu | "Şeyh Abdullah Efendi'nin asakir-i muavinesinden Cihangir Ağa ve Alpaklı Halife Hacı Mustafa Efendi maiyyetinde bir çok askerin vürud ettiği. (Van)" | Açık kısımda 775 yardımcı askerin Van'a gelişi duyurulurken, şifreli kısımda üç gündür cepheye sevklerine çalışıldığı hâlde henüz yola çıkarılamayan asâkir-i muâvine birliklerinin yarattığı sevk krizi gizlenmiştir. |
| Gizlenen Sır | Yardımcı kuvvetlerin sorunsuzca toplandığı izlenimini verir; şifreli kısım katalogda hiç yer almaz. | سوقلرينه چاليشيلوب [هنوز] يوله چيقاريلميان عساكر معاونه نك — Van'da biriken yardımcı aşiret kuvvetlerinin 3 gündür cepheye (Bayezid hattına) yürütülemediği, ancak şimdi Sâdık ve Müslüman Efendilerden hareket sözü alınabildiği Dâhiliye Nezâreti'ne mahrem olarak bildirilmektedir. |
| Sayfa · satır | Gruplar (sağdan sola; […] açık metin) | Anahtarla çözüm |
|---|---|---|
| m0 · R1 | (açık metin) | [بوكون شيخ عبد الله افندينك عساكر معاونه سندن جهانكير اغا معيتيله يتمش ايكى سوارى و درتيوز / اللى اوچ پياده و الباقلى خليفه حاجى مصطفى افندى معيتيله التمش سوارى و يوز طقسان پياده كى] |
| m0 · R2 | […] · 526 · 82 22 · 62 29 | [جمعاً يديوز يتمش بش نفر دها كلمش و اوچكوندنبرو] {526} ل ر ى ن |
| m0 · R3 | 76 12 · 18 82 · 62 15 · 87 82 · 41 96 · […] · 62 41 · 82 76 | ه ج ا ل ى ش ى ل و ب [هنوز] ى و ل ه |
| m0 · R4 | 12 62 · 86 18 · 22 62 · 82 55 · 87 18 · 29 · 557 · 55 32 | ج ى ق ا ر ى ل م ى ا ن {557} م ع |
| m0 · R5 | 18 41 · 29 76 · 29 46 · […] · 42 18 · 44 86 | ا و ن ه ن ك [حركت ايده جكلرينه دائر شمدى] ص ا د ق |
| m0 · R6 | […] 55 · 14 82 · 55 18 · 29 18 · 19 29 · 44 62 · 82 22 · […] | [و] م س ل م ا ن ا ف ن د ى ل ر [دن سوز النديغى عرض ايدرم فرمان فى ١٨ مايس سنه ٩٣ — والى وان حسن] |
Tam Osmanlıca Metin ([…] açık metin, geri kalanı ilk kez çözülen şifre):
[داخليه نظارت جليله سنه — بوكون شيخ عبد الله افندينك عساكر معاونه سندن جهانكير اغا معيتيله يتمش ايكى سوارى و درتيوز / اللى اوچ پياده و الباقلى خليفه حاجى مصطفى افندى معيتيله التمش سوارى و يوز طقسان پياده كى / جمعاً يديوز يتمش بش نفر دها كلمش و اوچكوندنبرو] ‹526: سوق›لرينه چاليشيلوب [هنوز] يوله چيقاريلميان ‹557: عساكر› معاونه نك [حركت ايده جكلرينه دائر شمدى] صادق [و] مسلمان افنديلر[دن سوز النديغى عرض ايدرم فرمان فى ١٨ مايس سنه ٩٣ — والى وان حسن]
Tam Latin Harfli Transkripsiyon:
[Dâhiliyye Nezâret-i Celîlesine — Bugün Şeyh Abdullah (Ubeydullah) Efendi'nin asâkir-i mu'âvinesinden Cihângîr Ağa ma'iyyetiyle yetmiş iki süvârî ve dört yüz elli üç piyâde ve Alpaklı Halîfe Hacı Mustafâ Efendi ma'iyyetiyle altmış süvârî ve yüz doksan piyâde ki cem'an yedi yüz yetmiş beş nefer daha gelmiş ve üç günden berü] sevklerine çalışılub [henüz] yola çıkarılmayan asâkir-i mu'âvinenin [hareket edeceklerine dâ'ir şimdi] Sâdık [ve] Müslümân Efendiler[den söz alındığı arz ederim, fermân. Fî 18 Mayıs sene (12)93 — Vâlî-i Van Hasan.]
Günümüz Türkçesiyle Tam Çeviri:
[Dâhiliye Nezâreti'ne —] Bugün Şeyh Abdullah (Ubeydullah) Efendi'nin yardımcı kuvvetlerinden (asâkir-i muâvine) Cihangir Ağa maiyetinde 72 süvari ve 453 piyade (525) ile Alpaklı (Başkaleli) Halife Hacı Mustafa Efendi maiyetinde 60 süvari ve 190 piyade (250) olmak üzere toplam 775 nefer daha gelmiş; üç günden beri cepheye sevk edilmelerine çalışılıp henüz yola çıkarılamayan yardımcı kuvvetlerin (asâkir-i muâvine) de hareket edeceklerine dair şimdi Sâdık ve Müslüman Efendilerden söz alındığını arz ederim. 30 Mayıs 1877 — Van Valisi Hasan.
1. Telgraf (m0). Siroz Mutasarrıfı Mehmed Mustafa 11 Mayıs 1293'te (23 Mayıs 1877) 27 gruplu kısa bir şifre çeker: birinci satır 55 76 29 44 62 86 37 14 12 34 11, ikinci satır 56 52 79 95 88 72 67 99 74 84 56, üçüncü satır 99 69 79 18 75 ve açık metin اشعارينه مبنى عرض اولنور.
2. Bâbıâlî'de ilk deneme. Şifre kâtibi telgrafı yürürlükteki Mayıs 1293 Umûm Vilâyât defteriyle çözmeye başlar ve her rakamın üstüne defterdeki harfi yazar. Birinci satırdan م ه ن د ى · خ س ج ن چ, ikinci satırın başından ز ت ظ çıkar. Anlamsızdır.
3. Kâtip bırakır. İkinci satırın üçüncü rakamında durur: Siroz yeni defteri değil, eski mutasarrıflık anahtarını kullanmıştır.
4. Eski anahtarla çözüm (m6). Kâtip telgrafı ayrı bir pusulada eski anahtarla çözer: ح ف ر ه م ق ت ا ت ج / ى د ى ن ك و ٦٧ و ل / ط ى و ٦٩ ى ن ك اشعارينه مبنى عرض اولنور. Pusulada ٦٧ ve ٦٩ çözülmeden rakam olarak kalmıştır; bunlar telgrafta tam aynı sıralardadır.
| Rakam | Bâbıâlî şerhi | Bağımsız kurulan anahtar | Sonuç |
|---|---|---|---|
55 | م | م | birebir |
76 | ه | ه | birebir |
29 | ن | ن | birebir |
44 | د | د | birebir |
62 | ى | ى | birebir |
86 | — | ق | şerh yazılmamış |
37 | خ | — | yeni tanık → 37 = خ |
14 | س | س | birebir |
12 | ج | ج/چ | birebir |
34 | ن | ن | birebir |
11 | چ | چ/ج | birebir |
56 | ز | ز | birebir |
52 | ت | ت | birebir |
79 | ظ (?) | ه | ÇELİŞKİ — kâtip burada bırakmış |
37 = خ'dir. Hücrenin Mayıs 1293 şifre metinlerinde geçişi yoktur; değeri yalnız bu şerhten bilinir ve bu yüzden v2'de muhtemel sayılmıştı. Öteki on bir şerhin tutması onu kesin yapar.86 üstünde şerh yoktur.79: üstündeki şerh ظ gibi okunuyor; anahtarda 79 = ه (üç geçiş, ikisi resmî çözümle), ظ ise 64'tür. Kâtip ya defterde satır karıştırmış ya da tam bu noktada yanlış anahtarda olduğunu fark etmiştir. 79 = ه kararı değişmedi; şerh açık nokta olarak duruyor.56 iki kez ى, 79 iki kez ى, 99 iki kez و. Aynı rakamlar Mayıs anahtarında ز, ه ve س'dir.95, 74, 72, 69 gibi gruplar Mayıs 1293 şifre metni değildir. 95 ve 74 tanıksız kalır; 72'nin tanığı yalnız Yanya'dadır.Künye ve Arşiv Durumu. Gönderen: Mostar'da bulunan Bosna Valisi Mazhar Paşa → داخليه نظارت جليله سنه · İki şifre sayfası (25 satır, 353 şifre grubu). Arşivde Bâbıâlî Şifre Kalemi'ne ait hiçbir çözüm varakası mevcut değildir; telgraf 1877'den bu yana 149 yıldır okunmamıştır. v2–v4'te yalnızca 21 seçme kelime (165 grup) hücre sayımına alınmıştı; v5'te iki sayfanın tamamındaki 353 şifre grubunun hepsi 3–5× büyütmeli kırpımlarla kutu kutu denetlenmiş ve ana sayıma dahil edilmiştir: 334 grup (%94,6) anahtarla birebir, 10 grup telgraf varyantı, 8 grup ise s.1 R11'deki özel kişi/mevki adıdır. Atanmamış 10 sayıdan hiçbiri iki sayfanın hiçbir kutusunda geçmez.
| Boyut | BOA Katalog Özeti (yalnız s.2 R8 açık metninden) | 149 Yıl Sonra Miftahımızla İlk Kez Okunan Gizli Askerî İstihbarat (334 / 353 Birebir = %94,6) |
|---|---|---|
| Genel Konu | "Askerler için istenen erzak ve hayvanatın hazırlanmakta olduğu. (Bosna)" | 93 Harbi Karadağ–Hersek cephesinde Müşir Süleyman Hüsnü Paşa'nın ünlü 4 Haziran 1877 Krstac / Duga Boğazı taarruzundan tam bir gece önce (3 Haziran 1877) çekilen gizli taarruz ve cephe gerisi harekât planı. |
| 1. Gece Taarruz Emri | (Katalogda yok — tamamen şifreli) | سليمان پاشا حضرتلرندن … اردوى همايون غاچقه دن قرستاجه تحريك … نائل مظفريت اولدقى حالده الده ايلرولمك — Süleyman Paşa'dan gece alınan telgrafta Bosna Ordû-yı Hümâyûnu'nun Gaçka'dan (Gacko) Krstac'a tahrik olunacağı ve zafer kazanıldığında ileri harekâta devam edileceği bildirilmektedir. |
| 2. Birlik Kaydırma ve Boğaz Emniyeti | (Katalogda yok — tamamen şifreli) | زالوم بوغازى محافظه سنده بولنان انقره طابورى دخى اردوى همايونه الحاق — Zalom Boğazı'nı koruyan Ankara Taburu ana orduya katılmış; boşalan Zalom–Gaçka–Mostar yolu pandurlar ve asâkir-i milliye sevkiyle tutularak Mostar'ın savunma tedbirleri (اسباب تحفظيه) tamamlanmıştır. |
| 3. Kuşatmadaki Nikşik'e İkmal | Yalnız "erzak ve hayvanat hazırlandığı" sanılmıştır; hedef kale şifrelidir. | نقشيكه ذخيره و جبخانه … ايكى بيك راس مكارينك … قرستاجده يتشمك اوزره موستاردن … ضرورى تراونيكدن — Karadağ kuşatmasındaki Nikşik'e (Nikšić) erzak ve cephane yetiştirmek için 2.000 yük hayvanı tertip edilmiş; Mostar'dan un (دقيق) yüklü 903 hayvan Krstac'a çıkarılmış, Travnik'ten de 718 hayvan yola çıkmıştır. |
| 4. İki Koldan İlerleyiş Raporu | (Katalogda yok — tamamen şifreli) | غاچقه قائممقاملغى وكالتندن … مشاراليه حضرتلرى بر فرقه ايله طوغرى قرستاچ طرفنه و بر فرقه دخى راده نو اوزرندن پيوه جانبه كتديكى — Az önce (demincek) Gaçka Kaymakamlığı Vekâleti'nden gelen telgrafta Süleyman Paşa'nın ordusunu iki kola ayırarak bir fırka ile doğrudan Krstac'a, bir fırka ile de Radeno (Ravno) üzerinden Piva'ya yürüdüğü rapor edilmektedir. |
51 = ده (6. tanık — Saraybosna dışında ilk kez Mostar'da!): s.2 R11 C8 – R12 C1'de [دخى] 85 91 51 29 92 = راده نو (Radeno / Ravno) + 18 92 56 22 29 44 34 = اوزرندن + 13 62 41 76 = پيوه [جانبه] 27 52 44 67 46 87 = كتديكى.58 18 12 86 76 = غاچقه (Gacko) + 21 18 [ء] 55 98 86 91 55 89 45 62 = قا[ء]ممقاملغى (45 = غ) + 41 46 91 89 52 29 44 34 = وكالتندن + [كلان تلغرافنامه ده] 672 (مشاراليه) + 88 78 22 75 33 22 62 = حضرتلرى.49 (الحاق), 57 (ضرورى), 65 (تحريك), 66 (مليه), 69 (بيك), 71 (ذخيره).Tam Osmanlıca Metin ([…] açık metin, geri kalanı 149 yıl sonra ilk kez çözülen şifre):
[داخليه نظارت جليله سنه] سليمان پاشا حضرتلرندن [كيجه الديغم تلغرافنامه ده بوسنه] اردوى همايون غاچقه دن قرستاجه تحريك [اولنه جغى و انشاالله] نائل مظفريت اولدقى حا[لده الده] ايلرولمك [لازم كله جكى و] زالوم بوغازى محافظه سنده [بولنان] انقره طابورى [دخى] اردوى همايونه الحاق [ايديله جكى جواباً اشعار بيورلمشدر] بوغاز [ايله] غاچقه و موستار [بيننده اولان] طريقك پاندور [و] ‹ى ا ا ذ س ا ج ى› [قدر] عساكر مليه سوق نقاط [مهمه نك ممكن] و موستار اهاليسنك [مستعد اولديغى درجه اسباب] تحفظيه سنك [استكمالنه و] نقشيكه ذخيره [و] جبخانه [نقلى ايچون اوچ كونه اولده م]شاراليه [طرفندن طلب اولنان] ايكى بيك راس مكارينك تداركده [كمال اهميتله تشبث اولنه رق شو ساعته قدر اوچ درت قافله ده بورادن دقيق تحميله طقوز يوز اوچ حيوان] قرستاجده يتشمك [اوزره] موستاردن [چيقاريلديغى كبى] ضرورى تراونيكدن [ترتيب اولنان حيواناتدن دخى بو كونه قدر بيك حيوان مرتباً يديوز اون سكز رأس مكارى بر طاقمى بوكون كلمكه باشلامش و تمام ايكى بيك مكارى حيواناتنك اكمالنه كمال كرميتله اقدام اولنمقده اولديغندن بعونه تعالى بر ايكى كونه قدر ارقه سى النه جغى الطاف الهيه دن مستدعا بولنمش اولمغله دمنجك] غاچقه قا[ء]ممقاملغى وكالتندن [كلان تلغرافنامه ده] ‹672: مشاراليه› حضرتلرى بر فرقه [ايله طوغرى] قرستاچ [طرفنه و] بر فرقه [دخى] راده نو اوزرندن پيوه [جانبه] كتديكى [محرر بولنمغله بعونه تعالى اردوى همايونك انتصاراتنه انتظار اولنمقده و مظفريتنك يقيناً تبشيراتنه مسارعت قلنه جغى عرض اولنور فرمان فى ٢٢ مايس سنه ٩٣ — مظهر]
Tam Latin Harfli Transkripsiyon:
[Dâhiliyye Nezâret-i Celîlesine] Süleymân Paşa hazretlerinden [gece aldığım telgrafnâmede Bosna] Ordû-yı Hümâyûn(u) Gaçka'dan Kırıstac'a tahrîk [olunacağı ve inşâallâh] nâ'il-i muzafferiyyet olduğu hâ[lde elde] ilerülemek [lâzım geleceği ve] Zalom Boğazı muhâfazasında [bulunan] Ankara Taburu [dahi] Ordû-yı Hümâyûn'a ilhâk [edileceği cevâben iş'âr buyurulmuşdur.] Boğaz [ile] Gaçka ve Mostar [beyninde olan] tarîkin pandur [ve] ‹Yâ'izsâcî?› [kadar] asâkir-i milliyye sevk(iyle) nikât-ı [mühimmenin mümkin] ve Mostar ahâlîsinin [müste'idd olduğu derece esbâb-ı] tahaffuziyyesinin [istikmâline ve] Nikşik'e zahîre [ve] cebhâne [nakli içün üç gün evvelde mü]şârün-ileyh [tarafından taleb olunan] iki biñ re's mekkârînin tedârik(in)de [kemâl-i ehemmiyyetle teşebbüs olunarak şu sâ'ate kadar üç dört kâfilede buradan dakîk tahmîliyle dokuz yüz üç hayvân] Kırıstac'da yetişmek [üzere] Mostar'dan [çıkarıldığı gibi] zarûrî Travnik'den [tertîb olunan hayvânâtdan dahi bugüne kadar biñ hayvân müretteben yedi yüz on sekiz re's mekkârî bir takımı bugün gelmeğe başlamış ve tamâm iki biñ mekkârî hayvânâtının ikmâline kemâl-i germiyyetle ikdâm olunmakda olduğundan bi-'avnihî Te'âlâ bir iki güne kadar arkası alınacağı eltâf-ı İlâhiyyeden müsted'â bulunmuş olmağla demincek] Gaçka Kâ'immakâmlığı Vekâletinden [gelen telgrafnâmede] müşârün-ileyh hazretleri bir fırka [ile doğru] Kırıstaç [tarafına ve] bir fırka [dahi] Radeno (Ravno) üzerinden Piva [cânibine] gitdiği [muharrer bulunmağla bi-'avnihî Te'âlâ Ordû-yı Hümâyûn'un intisârâtına intizâr olunmakda ve muzafferiyyetinin yakînen tebşîrâtına müsâra'at kılınacağı arz olunur, fermân. Fî 22 Mayıs sene (12)93 — Mazhar.]
Günümüz Türkçesiyle Tam Çeviri:
[Dâhiliye Nezâreti'ne] Süleyman Paşa hazretlerinden gece aldığım telgrafta, Bosna Ordû-yı Hümâyûnu'nun Gaçka'dan Krstac'a sevk ve tahrik olunacağı, inşallah zafer kazanıldığı takdirde ileri harekâta devam edileceği ve Zalom Boğazı muhafazasında bulunan Ankara Taburu'nun da Ordû-yı Hümâyûn'a katılacağı cevaben bildirilmiştir. Zalom Boğazı ile Gaçka ve Mostar arasındaki yolun pandurlar ve kâfi miktarda milis kuvvetleri (asâkir-i milliye) sevkiyle tutulmasına, stratejik noktaların ve Mostar ahalisinin kabiliyeti ölçüsünde savunma tedbirlerinin tamamlanmasına; ayrıca kuşatma altındaki Nikşik'e erzak ve cephane nakli için Paşa hazretleri tarafından üç gün önce talep edilen 2.000 baş yük hayvanının tedarikine büyük önemle girişilerek şu saate kadar buradan un yüklü 3–4 kafile halinde 903 hayvanın Krstac'da orduya yetişmek üzere Mostar'dan çıkarıldığı gibi, zorunlu olarak Travnik'ten tertip olunan 1.000 hayvandan 718 baş mekkârînin bir kısmının bugün gelmeye başladığı ve 2.000 yük hayvanının tamamlanması için bütün gayretle çalışıldığından bir-iki güne kadar arkası alınacağı; az önce Gaçka Kaymakamlığı Vekâleti'nden gelen telgrafta ise Paşa hazretlerinin bir tümen (fırka) ile doğrudan Krstac yönüne, bir tümen ile de Radeno (Ravno) üzerinden Piva tarafına yürüdüğünün yazılı olduğu, Allah'ın yardımıyla Ordû-yı Hümâyûn'un zafer haberlerinin beklendiği ve muzafferiyet müjdesinin derhal arz edileceği bilgilerinize sunulur. 3 Haziran 1877 — Bosna Valisi Mazhar.
| Sayfa · satır | Gruplar (sağdan sola; […] açık metin) | Anahtarla çözüm |
|---|---|---|
| P1 · R1 | 14 82 · 62 55 · 18 29 · 13 91 · 28 18 · 88 78 · 22 52 · 82 85 | س ل ى م ا ن ب ا ش ا ح ض ر ت ل ر |
| P1 · R2 | 54 44 · 29 […] 18 · 22 44 · 41 62 · 76 55 · 18 87 | ن د ن [كيجه_الديغم_تلغرافنامه_ده_بوسنه] ا ر د و ى ه م ا ى |
| P1 · R3 | 92 54 · 58 18 · 11 86 · 76 44 · 29 21 · 22 99 · 52 18 · 12 76 | و ن غ ا چ ق ه د ن ق ر س ت ا ج ه |
| P1 · R4 | 65 88 · 85 62 · 46 […] · […] · 29 91 · […] 82 · 55 64 · 19 22 | ت ح ر ى ك [اولنه_جغى] [وانشاالله] ن ا [ء] ل م ظ ف ر |
| P1 · R5 | 62 52 · 18 41 · 24 44 · 84 87 · 88 91 · […] 18 · 62 24 · 22 92 | ى ت ا و ل د ق ى ح ا [الده] ا ى ل ر و |
| P1 · R6 | 89 55 · 46 […] 56 · 18 82 · 41 55 · 13 92 · 58 18 · 17 62 | ل م ك [لازمكله_جكى_و] ز ا ل و م ب و غ ا ز ى |
| P1 · R7 | 98 88 · 91 19 · 64 47 · 99 34 · 44 76 · […] 18 · 29 86 · 22 76 | م ح ا ف ظ ه س ن د ه [بولنان] ا ن ق ر ه |
| P1 · R8 | 16 42 · 14 41 · 22 62 · […] 21 · 85 44 · 92 87 · 76 55 · 91 62 | ط ص س و ر ى [دخى] ق ر د و ى ه م ا ى |
| P1 · R9 | 41 29 · 47 18 · 82 49 · 91 86 · […] 13 · 92 58 · 91 18 | و ن ه ا ل ح ا ق [ايديله_جكى_جواباً_اشعار_بيورلمشدر] ب و غ ا ا |
| P1 · R10 | […] 45 · 18 11 · 84 76 · 41 55 · 96 99 · 52 18 · 85 […] · 16 | [ايله] غ ا چ ق ه و م ب س ت ا ر [بيننده_اولان] ط |
| P1 · R11 | 22 62 · 14 46 · 13 91 · 29 44 · 92 85 · […] 87 · 91 18 · 68 14 | ر ى س ك ب ا ن د و ر [و] ى ا ا ذ س |
| P1 · R12 | 18 12 · 62 […] · 23 14 · 18 46 · 22 98 · 82 62 · 66 14 · 92 86 | ا ج ى [قدر] ع س ا ك ر م ل ى ه س و ق |
| P2 · R1 | 29 86 · 18 16 · […] · […] 41 · 55 96 · 14 58 · 18 22 · 91 76 · 18 82 · 62 99 · 29 46 | ن ق ا ط [مهمه_نك] [ممكن] و م ب س غ ا ر ا ه ا ل ى س ن ك |
| P2 · R2 | […] · […] 52 88 · 19 64 · 62 76 · 99 29 · 27 […] 54 · 86 28 · 62 46 · 79 71 | [مستعد_اولديغى] [درجه_اسباب] ت ح ف ظ ى ه س ن ك [استكمالنه_و] ن ق ش ى ك ه ذ |
| P2 · R3 | 26 62 · 22 76 · […] 11 13 · 26 18 · 29 76 · […] 28 · 18 85 · 91 82 · 62 76 · […] | خ ى ر ه [و] چ ب خ ا ن ه [نقلى_ايچون_اوچ_كونه_اولده] ش ا ر ا ل ى ه [طرفندن] |
| P2 · R4 | […] · 18 62 · 46 87 · 13 69 · 27 22 · 18 14 · 55 46 · 91 85 · 62 29 · 46 52 · 44 18 | [طلب_اولنان] ا ى ك ى ب ى ك ر ا س م ك ا ر ى ن ك ت د ا |
| P2 · R5 | 22 46 · 44 76 · […] · 86 85 | ر ك د ه [كمال_اهميتله_تشبث_اولنه_رق_شو_ساعته_قدر_اوچ_درت_قافله_ده_بورادن_دقيق_تحميله_طقوز_يوز_اوچ_حيوان] ق ر |
| P2 · R6 | 99 52 · 18 11 · 44 76 · 87 75 · 15 55 · 27 […] 55 · 41 14 · 85 91 · 86 52 · 29 […] | س ت ا چ د ه ى ت ش م ك [اوزره] م و س ر ا ق ت ن [چيقاريلديغى كبى] |
| P2 · R7 | 57 22 · 92 85 · 62 52 · 22 18 · 41 29 · 62 46 · 44 34 · […] | ض ر و ر ى ت ر ا و ن ى ك د ن [ترتيب_اولنان_حيواناتدن_دخى_بو_كونه_قدر_بيك_حيوان_مرتباً] |
| P2 · R8 | (açık metin) | [يديوز_اون_سكز_رأس_مكاري_بر_طاقمى_بوكون_كلمكه_باشلامش_و_تمام_ايكى_بيك_مكارى_حيواناتنك_اكمالنه_كمال_كرميتله_اقدام_اولنمقده_اولديغندن_بعونه_تعالى_بر_ايكى_كونه] |
| P2 · R9 | […] 58 18 · 12 86 · 76 · 21 18 · […] 55 · 98 86 · 91 55 | [قدر_ارقه_سى_النه_جغى_الطاف_الهيه_دن_مستدعا_بولنمش_اولمغله_دمنجك] غ ا ج ق ه ق ا [ء] م م ق ا م |
| P2 · R10 | 89 45 · 62 41 · 46 91 · 89 52 · 29 44 · 34 […] 672 · 88 78 · 22 75 · 33 22 · 62 13 | ل غ ى و ك ا ل ت ن د ن [كلان تلغرافنامه ده] {672} ح ض ر ت ل ر ى ب |
| P2 · R11 | 85 19 · 22 86 · 76 […] 21 22 · 14 52 · 18 11 · […] 96 · 22 19 · 85 86 · 47 […] 85 · 91 51 | ر ف ر ق ه [ايله_طوغرى] ق ر س ت ا چ [طرفنه_و] ب ر ف ر ق ه [دخى] ر ا ده |
| P2 · R12 | 29 92 · 18 92 · 56 22 · 29 44 · 34 13 · 62 41 · 76 · […] 27 · 52 44 · 67 46 · 87 […] | ن و ا و ز ر ن د ن ب ى و ه [جانبه] ك ت د ى ك ى [محرر بولنمغله بعونه تعالى اردوى همايونك انتصاراتنه انتظار اولنمقده و مظفريتنك يقيناً تبشيراتنه مسارعت قلنه جغى عرض اولنور فرمان فى ٢٢ مايس سنه ٩٣ — مظهر] |
Mayıs 1293 külliyatında geçen 17 üç haneli kodun tamamı (toplam 26 geçiş) hem Bâbıâlî resmî çözümleriyle hem de v5'te tam çözülen BOA, Y.MTV. 1/9 ve Y.MTV. 1/10 orijinal 1877 Bâbıâlî üç haneli lügatleriyle doğrulanmıştır:
| Kod | Kelime | Okunuş | n | Tanık | Dayanak | Güven |
|---|---|---|---|---|---|---|
192 | اشقيا | eşkıyâ | 1 | 109/5 s.1 R3: راى و امان [ويريلان] [192]دن بش التى [753] | resmî çözüm m2: امان ويريلان اشقيادن بش … | Kesin |
224 | ايران | Îrân | 1 | 109/6 R4 C1: [224]يه نك [526]ندن | Bâbıâlî müsveddesi 109/6/3: عساكر ايرانيه نك سوقندن | Kesin |
253 | پاشا | paşa | 1 | 109/5 s.1 R2: فريق محمد على [253] [548]ندن | resmî çözüm m2: فريق محمد على پاشا طرفندن | Kesin |
295 | تلغرافنامه | telgrafnâme | 1 | 109/4 s.1 R1: [٩ مايس تاريخلى] [295] | resmî çözüm m2: ٩ مايس سنه ٩٣ تاريخلى تلغرافنامه لرينه | Kesin |
344 | حركت | hareket | 1 | 109/4 s.2 R6: بر كونه [344] [557] ايجاب ايدر [ايسه] | resmî çözüm m2: بر كونه حركت عسكريه ايجاب ايدر ايسه | Kesin |
347 | حكومت | hükûmet | 2 | 109/5 s.1 R2: [347] سنيه نامنه; R5: [857] [347]ى [539] | resmî çözüm m2: حكومت سنيه نامنه، حكومتى شكايت | Kesin |
522 | سفارت | sefâret | 1 | 109/6 R6: طهران [522] سنيه سنه | Bâbıâlî müsveddesi 109/6/3: و طهران سفارت سنيه سنه تأمينات ويرلديكى | Kesin |
526 | سوق | sevk | 2 | 109/6 R4: [526]ندن; 109/11 R2: [526]لرينه چاليشيلوب | Bâbıâlî müsveddesi 109/6/3: سوقندن | Kesin |
539 | شكايت | şikâyet | 2 | 109/5 s.1 R5: [857] [347]ى [539] شديده; s.2 R5: قوى بر سررشته [539] | resmî çözüm m2: حكومتى شكايت ايدرك | Kesin |
548 | طرف | taraf | 1 | 109/5 s.1 R2: [253] [548]ندن | resmî çözüm m2: پاشا طرفندن | Kesin |
549 | طابور؟ / طوپ؟ | tabur? / top? | 1 | 109/6 R5: طوپلانيله بيلن ا ى ز [549] + R6 [557]ه رخصت | 109/6/3 müsveddesi (5× teyit): طوپلانيله بيلن / ا ى ز [اوچ؟] طـ… عساكره رخصت + Y.MTV. 1/9 (549=طرف, 552=طابور, 562=طوپ) | Muhtemel |
557 | عساكر | asâkir | 5 | 109/6 R3, R6; 109/11 R4: چيقاريلميان [557] معاونه نك; 109/4 s.2 R6 (×2) | Bâbıâlî müsveddesi 109/6/3: عرض اولنان عساكر; m2 109/4: حركت عسكريه | Kesin |
567 | عصيان | isyân | 1 | 109/5 s.2 R12: [567]ه دعوت [ايچون] مبعوث | resmî çözüm m2: بونلرى عصيانه دعوت ايچون مبعوث | Kesin |
618 | فرقه | fırka | 1 | 109/4 s.2 R10: يكى پازار [618] سيچون | resmî çözüm m2: يكى پازار فرقه سيچون | Kesin |
672 | مشاراليه | müşârün‑ileyh | 1 | 109/15 s.2 R10: [كلان تلغرافنامه ده] [672] حضرتلرى | … حضرتلرى eşdizimi + BOA, Y.MTV. 1/10 s.5 حرف ميم ilk maddesi: 927 = مشاراليه، 928 = مومى اليه (Levha 37) | Muhtemel |
753 | نفوس | nüfûs | 1 | 109/5 s.1 R4: بش التى [753] فمليالريله | resmî çözüm m2: بش … نفوس فامليالريله | Kesin |
857 | يونان | Yûnân | 3 | 109/5 s.1 R5: [857] [347]ى; s.2 R4: [857]لرك اللرينه; s.2 R11: جهت [857]يه دن | resmî çözüm m2: جهت يونانيه دن | Kesin |
1–9) Alfabetik Mimari ve Y.MTV. 1/9 · Y.MTV. 1/10 ParalelleriY.MTV. 1/9 (118 = اراده سنيه … 549 = طرف, 552 = طابور, 562 = طوپ, 567 = عسكر, 578 = عصيان, 594 = فرقه … 947 = لازم, 949 = يونان) hem de Y.MTV. 1/10 (255 = المانيا … 488 = تاريخلى تلغرافنامه … 698 = سررشته, 699 = سفارت, 717 = سوق, 728 = شكايت … 927 = مشاراليه) üç haneli kelime kodlarında 0 rakamı içeren tüm sayıları (430, 500–510, 550, 600–610, 700–710, 900–910 vb.) istisnasız atlamaktadır (Levha 35 ve Levha 37).549 ve 672 Kodlarının Bâbıâlî Sözlük Sırasıyla Teyidi: Y.MTV. 1/9'da 549 = طرف maddesinin hemen altında 552 = طابور ve 562 = طوپ maddelerinin gelmesi (baş harfe göre حرف الطاء tasnifi), 109/6 R5'teki 549 (548 = طرفtan hemen sonraki yuva) kodunun طابور veya طوپ olduğunu; Y.MTV. 1/10 s.5'te حرف ميم bölümünün 927 = مشاراليه ile başlaması ise 672 = مشاراليه okumamızı doğrudan doğrulamaktadır.Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10) %100 Çözümü ve 58 / 81 Tasarım Yasasıv5 kapsamında Yıldız Mütenevvi Maruzat fonundaki üç orijinal 1877 Bâbıâlî iki haneli şifre anahtarı cetvelinin tamamı (3 × 58 = 174 hücre) eksiksiz okunmuş ve çapraz doğrulanmıştır (ayrıca müstakil referans raporu olarak da yayımlanmıştır):
| Arşiv Belgesi | Tarih | Kapsam | Dolu 2 Haneli Sayı | Atanmamış (Boş) Sayı | Yapı ve Kısım II |
|---|---|---|---|---|---|
| BOA, DH.ŞFR. 109/1–15 (Bu Rapor) | Mayıs 1293 (Mayıs 1877) | Umûm Vilâyât (Bosna, Hersek, Yanya, Van + Siroz şerhi) | 71 / 81 | 10 / 81 | 29/29 harf (1–6 homofon) + ده, نك (31 birim) · Evet (111–999 sıfırsız alfabetik lügat; 17 kod belgelendi) |
| BOA, Y.MTV. 1/6 | H. 29 C.evvel 1294 (11 Haziran 1877) | Bâbıâlî 2 haneli şifre/açma cetveli (%100 okundu) | 58 / 81 | 23 / 81 | 29/29 harf × 2 homofon = 58 sayı · Yok (yalnız 2 haneli harf cetveli) |
| BOA, Y.MTV. 1/9 | H. 15 Ramazan 1294 (23 Eylül 1877) | Bâbıâlî yeni telgrafnâme şifre anahtarı (%100 okundu) | 58 / 81 | 23 / 81 | 29/29 harf × 2 homofon = 58 sayı · Evet (118 = اراده سنيه … 549 = طرف, 552 = طابور, 562 = طوپ … 949 = يونان … 988; tamamen sıfırsız!) |
| BOA, Y.MTV. 1/10 | H. 7 Zilhicce 1294 (13 Aralık 1877) | Bâbıâlî 7 sayfalık şifre yazma/açma anahtarı (%100 okundu) | 58 / 81 | 23 / 81 | 29/29 harf × 2 homofon = 58 sayı · Evet (s.2–7 sıfırsız 3 haneli lügat: 255 = المانيا … 488 = تاريخلى تلغرافنامه … 927 = مشاراليه …) |
1. BOA, Y.MTV. 1/6 (11 Haziran 1877 — 58 / 81 Dolu, 23 / 81 Boş; "Şifre etmek" ve "Açmak" Çift Cetvel Teyitli):
- Harfler: ا: 14, 15 · ب: 16, 31 · ت: 18, 37 · ث: 22, 45 · ج: 34, 49 · ح: 12, 63 · خ: 24, 41 · د: 11, 52 · ذ: 13, 28 · ر: 29, 36 · ز: 35, 42 · س: 51, 64 · ش: 55, 66 · ص: 54, 65 · ض: 68, 81 · ط: 84, 93 · ظ: 43, 96 · ع: 17, 38 · غ: 21, 94 · ف: 76, 87 · ق: 44, 59 · ك: 75, 88 · ل: 74, 83 · م: 57, 62 · ن: 82, 95 · و: 72, 99 · ه: 91, 98 · لا: 61, 86 · ى: 56, 79
- Atanmamış 23 sayı: 19, 23, 25, 26, 27, 32, 33, 39, 46, 47, 48, 53, 58, 67, 69, 71, 73, 77, 78, 85, 89, 92, 97
2. BOA, Y.MTV. 1/9 (23 Eylül 1877 — 58 / 81 Dolu, 23 / 81 Boş + Sıfırsız 3 Haneli Lügat 118–988):
- Harfler: ا: 26, 57 · ب: 54, 95 · ت: 72, 99 · ث: 44, 59 · ج: 61, 86 · ح: 19, 79 · خ: 14, 92 · د: 43, 96 · ذ: 17, 28 · ر: 41, 94 · ز: 76, 87 · س: 71, 93 · ش: 75, 88 · ص: 74, 82 · ض: 13, 39 · ط: 15, 16 · ظ: 21, 34 · ع: 45, 56 · غ: 22, 27 · ف: 24, 67 · ق: 12, 49 · ك: 11, 23 · ل: 31, 52 · م: 25, 62 · ن: 29, 42 · و: 55, 64 · ه: 51, 66 · لا: 91, 98 · ى: 65, 68
- Atanmamış 23 sayı: 18, 32, 33, 35, 36, 37, 38, 46, 47, 48, 53, 58, 63, 69, 73, 77, 78, 81, 83, 84, 85, 89, 97
3. BOA, Y.MTV. 1/10 (13 Aralık 1877 — 58 / 81 Dolu, 23 / 81 Boş + 5 Sayfa Sıfırsız 3 Haneli Lügat):
- Harfler: ا: 11, 88 · ب: 23, 92 · ت: 35, 74 · ث: 41, 66 · ج: 27, 58 · ح: 12, 95 · خ: 34, 64 · د: 38, 82 · ذ: 48, 67 · ر: 16, 45 · ز: 42, 59 · س: 14, 97 · ش: 76, 85 · ص: 17, 99 · ض: 52, 65 · ط: 47, 96 · ظ: 43, 78 · ع: 19, 22 · غ: 25, 94 · ف: 31, 36 · ق: 54, 73 · ك: 72, 84 · ل: 24, 39 · م: 55, 86 · ن: 63, 91 · و: 18, 77 · ه: 28, 57 · لا: 46, 81 · ى: 29, 68
- Atanmamış 23 sayı: 13, 15, 21, 26, 32, 33, 37, 44, 49, 51, 53, 56, 61, 62, 69, 71, 75, 79, 83, 87, 89, 93, 98
ده, نك) verilerek 71 sayı doldurulmuş ve 10 sayı (25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97) boş kalmıştır; Haziran, Eylül ve Aralık 1877 cetvellerinde ise kurulum hızını artırmak üzere her harfe sabit 2'şer homofon (29 × 2 = 58 sayı) verilip tam 23'er sayı boş bırakılmıştır.71 / 81 (%100 alfabe) ve 17 / 17 Kısım II yeniden inşâsının mevcut arşiv sınırları içinde tam (%100) kapanışa ulaştığı kanıtlanmıştır.71 / 81 sayı, 31 / 31 düz-metin birimi = %100 Alfabe Kapsamı): 60 kesin + 11 muhtemel = 71 tanıklı sayı; kalan 10 sayı (25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97) 2.515 grubun tamamında sıfır kez geçmekte olup Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10 (3 × 23 boş sayı) paralelinde atanmamış (boş) sayılardır.51 = ده (6 geçiş — Bosna ve Mostar), 63 = نك (2 geçiş), 48 = لا (7 geçiş).35†, 62, 67, 69†, 83†, 87)47, 66†, 76, 77†, 79)21, 31, 84, 86) · ل: 4 hücre (24, 33, 82, 89)15, 28, 59†) · و, ن, م, ت: 3'er hücre18, 91; toplam 274 geçiş)17 / 17 kod): Sıfırsız (1–9) üç haneli alfabetik idarî/askerî kelime lügati (~610–640 madde); hem iç tutarlılıkla hem de BOA, Y.MTV. 1/9 ve Y.MTV. 1/10 orijinal 1877 Bâbıâlî lügatleriyle kanıtlanmıştır.| Konum / Başlık | Durum ve Açıklama |
|---|---|
| Atanmamış 10 sayı (25, 36, 39, 43, 73, 74, 81, 93, 95, 97) | Mayıs 1293 külliyatındaki 10 şifre varakasının 2.515 şifre grubunun TAMAMINDA (%100) sıfır kez geçtiği kesinleşti. Üstelik 1877 yılına ait üç orijinal Bâbıâlî cetvelinin (Y.MTV. 1/6, 1/9, 1/10) üçünde de tam 23'er sayının (81 − 58 = 23) hiçbir harfe atanmadan boş bırakıldığı kanıtlanmıştır. |
| Tek tanıklı 11 hücre (35, 49, 57, 59, 65, 66, 69, 71, 72, 77, 83) | 109/4, 109/5 ve 109/15'in kalan tüm satırları 5–8× büyütmeyle kutu kutu tarandı (109/5 s.2 R14 C1'deki 49 adayı 34 = ن çıktı); BOA'daki tüm fonlarda (DH.ŞFR., Y.MTV., Y.EE., Y.PRK.*, Y.A.HUS., A.MKT.MHM., İ.DH.) başka Mayıs 1293 Umûm Vilâyât şifresi bulunmadığından mevcut arşiv külliyatı %100 tüketilmiştir. |
| Kısım II · 549 (طابور؟ / طوپ؟) | 109/6/3 müsveddesinde طوپلانيله بيلن / ا ى ز [اوچ؟] طـ… عساكره رخصت okundu; Y.MTV. 1/9 orijinal lügati 549=طرف, 552=طابور, 562=طوپ sırasını verdiğinden 549 en güçlü olasılıkla طابور veya طوپtur. |
Levha 30–37 (v3–v5) ilgili bölümlerin içinde verilmiştir: Levha 30, 32 ve 34 §3, Levha 36 §4, Levha 37 §9, Levha 31 §12, Levha 33 §14, Levha 35 §15.